Wiki›Finansal Tablolar
Finansman Giderleri
Finansman giderleri, şirketin borçlanmasının bedelidir: kredi ve tahvil faizleri, kredi komisyonları, kira yükümlülüklerinin faizi ve borçlardan doğan kur farkı zararları. Esas faaliyet kârı ile vergi öncesi kâr arasındaki farkın en büyük kaynağıdır.
Ev almak için kredi çeken bir aile, ayda ödediği taksitin bir kısmını borcu kapatmak için, bir kısmını da bankanın parayı kullandırma bedeli olarak öder. İkinci kısım ailenin evden aldığı faydayı artırmaz, yalnız borcun maliyetidir. Şirketin finansman giderleri de işin kendisinden değil, işin nasıl finanse edildiğinden doğar.
Tablodaki yeri
Finansman gelir ve giderleri gelir tablosunda esas faaliyet kârının ve yatırım faaliyetlerinin altında, vergi öncesi kârın hemen üstünde yer alır. Tutarlar milyon TL:
Finansman giderlerinin içinde kredi, tahvil ve kira yükümlülüklerinin faizi, kredi komisyonları ve finansal borçlardan doğan kur farkı zararları bulunur. Finansman gelirleri ise mevduat faizi ve bu borçlardan doğan kur farkı kazançlarıdır.
Nasıl hesaplanır
Net finansman gideri eksi çıkıyorsa şirket faizden kazanır; çoğu zaman nakdi borcundan fazla olan şirkette görülür. Ortalama borçlanma maliyeti yüzde olarak okunur ve şirketin borcuna ödediği örtük faizi gösterir.
Örnek
Aynı tutarda borcu olan, borcunun para birimi farklı iki şirket; dönem içinde Türk lirası döviz karşısında yüzde 30 değer kaybetmiş olsun:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Finansal borç | 1.000 Mn TL, Türk lirası | 1.000 Mn TL karşılığı döviz |
| Faiz | 400 Mn TL | 80 Mn TL |
| Kur farkı zararı | 0 | 300 Mn TL |
| Finansman giderleri | 400 Mn TL | 380 Mn TL |
B’nin faizi beşte bir düzeyindedir ama kur farkı eklenince iki borcun yıllık bedeli birbirine yaklaşır. Kurun sabit kaldığı bir yılda B’nin finansman gideri 80 milyon TL’ye iner; döviz borçlu şirketin finansman gideri bu yüzden yıldan yıla sert oynar.
Neden önemli
- Borcun bedelini ölçer. İşin ne kadar kâr ürettiği ile ortaklara ne kaldığı arasındaki farkın büyük kısmı buradan doğar.
- Borç taşıma gücünün paydasıdır. Faiz karşılama oranı, faaliyet kârının finansman giderini kaç kez karşıladığını gösterir.
- Kur riskini görünür kılar. Döviz borcunun kur farkı bu satıra yazıldığı için kur şokları önce burada görülür.
Dikkat
- Yalnız finansal borçlardan doğan kur farkı finansman giderine girer. Ticari alacak ve borçların kur farkı ile vadeli alım satımların vade farkı esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderlerde yer alır.
- Yapımı süren bir tesis için alınan kredinin faizi gidere yazılmayabilir, tesisin maliyetine eklenir. Böyle şirkette gelir tablosundaki finansman gideri borcun gerçek bedelinden düşük görünür.
- Enflasyon muhasebesinde borçlu şirket, parasal yükümlülüklerinin değer kaybından kazanç yazar; bu kazanç ayrı bir satırda yer alır ve yüksek faiz giderini kısmen dengeler.
- Bankada faiz gideri işin hammaddesidir; finansman gideri kavramı yerine net faiz geliri kullanılır.
Finemar'da bu sayı
Finansallar sekmesinin Gelir Tablosu’nda finansman kalemleri (Esas Faaliyet Dışı) Finansal Gelirler ve (Esas Faaliyet Dışı) Finansal Giderler (-) satırlarında, Finansman Gideri Öncesi Faaliyet Karı/Zararı ile SÜRDÜRÜLEN FAALİYETLER VERGİ ÖNCESİ KARI (ZARARI) arasında görülür.
Kapsamlı Rapor’un Finansal Sağlık bölümündeki 4. Faiz Yükü ve Kapsama kartı finansman giderlerinden finansman gelirlerini düşerek net finansman giderini bulur, sonuç eksiyse sıfır alır ve FAVÖK’ün bu tutarı kaç kez karşıladığını gösterir; net finansman gideri yoksa kart “Net Faiz Gideri Yok” yazar. Bankalarda bu kartın yerini Özkaynak Kârlılığı kartı alır. Faktoring şirketlerinde finansman gideri işin maliyetidir; Rasyo Analizi’ndeki Net Faktoring Marjı (%) esas faaliyet gelirlerinden finansman giderleri düşülerek ve ortalama faktoring alacaklarına bölünerek bulunur. Amerika Borsası’nın Veri Tablosu’ndaki Faiz Karşılama (kat) sütunu, ABD hisselerinde son dört çeyreğin esas faaliyet kârını finansman giderine böler.
Derinlemesine
Borçlanma maliyetinin aktifleştirilmesi
Uzun süren bir yatırım için kullanılan kredinin faizi, yatırım tamamlanana kadar gelir tablosuna gider olarak yazılmaz; tesisin maliyetine eklenir. Tesis çalışmaya başlayınca bu faiz, amortisman yoluyla yıllar içinde gidere dönüşür. Büyük yatırım dönemindeki şirkette nakit akış tablosundaki ödenen faiz, gelir tablosundaki finansman giderinden belirgin biçimde yüksek olabilir.
Örtük faiz oranı
Finansman giderleri ortalama finansal borca bölündüğünde şirketin borcuna ödediği ortalama faiz bulunur. Bu oran piyasa faizinin çok altındaysa borcun önemli kısmı düşük faizli dövizdir ya da faizin bir bölümü aktifleştirilmiştir; çok üstündeyse kur farkı zararı oranı şişiriyordur. Oranı yorumlamadan önce finansman giderinin dipnottaki faiz ve kur farkı kırılımına bakılır.
Net parasal pozisyon
Enflasyon muhasebesinde parasal varlıklar (nakit, alacak) değer kaybeder, parasal yükümlülükler (borçlar) ise reel olarak erir. Borcu nakdinden fazla olan şirket bu yüzden net parasal kazanç yazar. Yüksek faiz gideri ile bu kazanç birlikte okununca borcun reel maliyeti ortaya çıkar; ikisinden yalnız birine bakmak borcun yükünü olduğundan ağır ya da hafif gösterir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.