Wiki›Finansal Tablolar
Gelir Tablosu
Gelir tablosu, şirketin bir dönemde yaptığı satışlardan başlayıp giderleri sırayla düşerek net kâra ulaşan tablodur. Kârın hangi aşamada oluştuğunu, nerede eridiğini ve ortaklara ne kadarının kaldığını gösterir.
Bir kafenin yıl sonu hesabında önce kasaya giren satış yazılır, sonra kahve çekirdeği, kira, maaş, kredi faizi ve vergi sırayla düşülür. En altta kalan para kafe sahibinin kazancıdır. Gelir tablosu bu hesabı, her basamakta bir ara toplam vererek yapar.
Tablonun yapısı
Tablo hasılatla başlar, her basamakta bir grup gider ya da gelir eklenip düşülür. Tutarlar milyon TL:
Faaliyet giderleri pazarlama, satış ve dağıtım, genel yönetim ve araştırma geliştirme giderleridir. Yatırım faaliyetlerinden gelirler varlık ve iştirak satış kârlarını, finansman kalemleri faiz ve borçlanmadan doğan kur farkını taşır.
Nasıl okunur
- Her ara toplam bir soruya cevap verir. Brüt kâr ürünün kârlı olup olmadığını, esas faaliyet kârı işin kârını, vergi öncesi kâr borcun yükünü, net kâr ortaklara kalanı gösterir.
- Marjlara çevrilir. Ara toplamlar hasılata bölünür; brüt, FAVÖK ve net kâr marjı aynı ölçekte kıyaslanır.
- Dönem uzunluğu kontrol edilir. Tablo yıl başından birikerek açıklanır; Haziran sütunu altı ayın toplamıdır. Dönemler tek çeyrek ya da son 12 ay üzerinden kıyaslanır.
- Tekrarlanmayacak kalemler ayrılır. Varlık satış kârı, değer artışı ve kur farkı net kârı bir dönemlik şişirebilir.
Örnek
Aynı net kârı açıklayan iki şirket, milyon TL:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Esas faaliyet kârı | 150 | 30 |
| Yatırım faaliyetlerinden gelir | 0 | 150 |
| Finansman gideri (net) | −30 | −60 |
| Vergi | −24 | −24 |
| Net kâr | 96 | 96 |
İki şirketin net kârı eşittir ama kaynağı farklıdır. A kârını işinden kazanıyor. B’nin işi neredeyse başa baş; kârın büyük kısmı bir arsa satışından geliyor ve gelecek yıl tekrarlanmayacak. Net kâra tek başına bakmak bu farkı gizler.
Dikkat
- Birikimli sütunlarda Haziran’ın Mart’tan büyük olması büyüme değil, dönemin uzunluğudur.
- Enflasyon muhasebesinde parasal kalemlerin değer kaybı ayrı bir kazanç ya da kayıp olarak tabloya girer; net kârı satışla ilgisi olmadan oynatabilir.
- Gelir tablosu tahakkuk esasına göre tutulur: vadeli satış, parası tahsil edilmeden hasılata yazılır. Kârın nakde dönüşüp dönüşmediği nakit akış tablosundan izlenir.
- Bankada ve sigorta şirketinde tablo farklı kurulur: hasılat ve brüt kâr yerine net faiz geliri, ücret ve komisyon gelirleri ya da prim gelirleri yer alır.
Finemar'da bu sayı
Finansallar sekmesinde Tablo Tipi seçicisinden Gelir Tablosu seçilince tablo açılır. Sanayi ve ticaret şirketlerinde tablo Satış Gelirleri ile başlar, BRÜT KAR (ZARAR), FAALİYET KARI (ZARARI) ve SÜRDÜRÜLEN FAALİYETLER VERGİ ÖNCESİ KARI (ZARARI) ara toplamlarından geçerek DÖNEM KARI (ZARARI) ile onun Azınlık Payları ve Ana Ortaklık Payları dağılımına iner. Tablodaki iki faaliyet kârı satırından FAALİYET KARI (ZARARI) diğer faaliyet gelir ve giderlerini içerir, Net Faaliyet Kar/Zararı içermez. Veri Gösterimi seçicisinde Çeyreklik (Sadece o 3 Ay) seçilince her dönemden aynı yılın önceki döneminin birikimli tutarı düşülür.
F/K, FD/FAVÖK ve PD/Satış gibi oranlar gelir tablosu kalemlerinin son 12 ayıyla hesaplanır; BIST Hisseler tablosunun Gelir Tablosu sütun grubundaki Net Kar(Mn), Satışlar(Mn), Brüt Kar(Mn), Esas Faaliyet(Mn) ve FAVÖK(Mn) de son 12 ayı gösterir. Rasyo Analizi’nde marjlar dönemin birikimli tutarlarıyla, adında (Çeyreklik) geçen satırlar tek çeyrekle hesaplanır. Bankalarda, katılım bankalarında, finansal kiralama ve faktoring şirketlerinde ve sigorta şirketlerinde tablo kendi şablonuyla gösterilir. Bu şirketlerde ve aracı kurumlarda satış, brüt kâr ve FAVÖK hesaplanmaz; net kâr son 12 aya çevrilerek kullanılır.
Derinlemesine
Sürdürülen ve durdurulan faaliyetler
Şirket bir iş kolunu satmaya ya da kapatmaya karar verdiğinde o kolun kârı ya da zararı ayrı bir satırda, vergisi düşülmüş olarak gösterilir. Böylece devam eden işin kârı ile kapanan işin sonucu karışmaz. Gelecek dönemleri tahmin ederken sürdürülen faaliyetlerin kârı esas alınır.
Giderlerin sınıflandırılması
Giderler gelir tablosunda işlevine göre gruplanır: üretimle ilgili olan satışların maliyetine, satışla ilgili olan pazarlama giderlerine, yönetimle ilgili olan genel yönetim giderlerine girer. Amortisman ve personel gideri bu gruplara dağılmış olduğu için tabloda tek satır olarak görünmeyebilir; toplam tutarları dipnotlardan ve nakit akış tablosundan okunur.
Kâr kalitesi
Kârın ne kadarının nakde dayandığı, net kâr ile işletme faaliyetlerinden nakit akışı yan yana konarak ölçülür. İşletme nakdi yıllarca net kârın belirgin altında kalan şirkette kâr alacak ve stokta birikiyor demektir. Bu fark kalıcıysa açıklanan kârın bir kısmı ileride karşılık ya da değer düşüklüğü olarak geri alınabilir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.