Wiki›Finansal Tablolar
Amortisman
Amortisman, bina, makine ve taşıt gibi uzun ömürlü varlıkların bedelinin kullanım süresine yayılarak her yıl gider yazılmasıdır. Kârı düşürür ama o yıl kasadan para çıkarmaz; FAVÖK bu yüzden amortismanı geri ekler.
Bir taksici 1 milyon TL’ye aldığı arabayı beş yıl kullanacaksa, arabanın bedelini alındığı yılın gideri saymak o yılı zararlı, sonraki dört yılı olduğundan kârlı gösterir. Amortisman bu bedeli kullanım süresine yayar: her yıl 200 bin TL gider yazılır, ama kasadan o yıl para çıkmaz.
Tablodaki yeri
Amortisman gelir tablosunda çoğu zaman ayrı bir satır olarak görünmez; satışların maliyetinin ve faaliyet giderlerinin içine dağılmıştır. Toplam tutarı nakit akış tablosunda, kâra geri eklenen ilk düzeltme kalemi olarak görülür. Tutarlar milyon TL:
Amortisman kâr hesaplanırken düşülmüştür ama kasadan çıkmamıştır; nakit hesabında bu yüzden geri eklenir.
Nasıl hesaplanır
En yaygın yöntem doğrusal amortismandır: varlığın bedeli faydalı ömrüne eşit bölünür. Bina, makine ve taşıt gibi maddi varlıklarda amortisman, yazılım ve lisans gibi maddi olmayan varlıklarda itfa payı denir.
Örnek
1.000 milyon TL’ye alınan, beş yıl kullanılacak ve sonunda değeri kalmayacak bir makine, milyon TL:
| Yıl | Amortisman | Birikmiş amortisman | Net defter değeri |
|---|---|---|---|
| 1 | 200 | 200 | 800 |
| 2 | 200 | 400 | 600 |
| 3 | 200 | 600 | 400 |
| 4 | 200 | 800 | 200 |
| 5 | 200 | 1.000 | 0 |
Makinenin parası ilk yıl kasadan çıkar, ama gelir tablosuna her yıl 200 milyon TL gider olarak girer. Beşinci yılın sonunda makine çalışmaya devam etse bile defterde sıfır değerle durur.
Neden önemli
- FAVÖK ile faaliyet kârı arasındaki farktır. FAVÖK amortismanı geri ekler; yatırım yoğun şirketlerde ikisinin arası açıktır.
- Nakit dışı bir giderdir. Kârı düşürür ama o yıl kasadan para çıkarmaz; işletme nakit akışı bu yüzden çoğu zaman net kârdan büyüktür.
- Yenileme ihtiyacını gösterir. Amortisman varlıkların yıpranma hızıdır; varlık tabanını korumak için en az bu kadar yatırım gerekir.
Dikkat
- Faydalı ömür ve yöntem şirketin tercihidir; ömrü uzatmak amortismanı düşürüp kârı yükseltir.
- TFRS 16’dan bu yana kiralanan varlıkların amortismanı da bu kaleme girer; kira gideri azalır, amortisman ve faiz artar, kiracı şirketin FAVÖK’ü yükselir.
- Enflasyon düzeltmesi maddi duran varlıkların değerini, dolayısıyla amortismanı büyütür.
Finemar'da bu sayı
Değerleme oranlarındaki FAVÖK’te ve Çarpan Geçmişi’nde amortisman önce nakit akış tablosundaki Amortisman & İtfa Payları satırından alınır; bu satır boşsa gelir tablosundaki Amortisman Giderleri satırı kullanılır, amortisman bulunamazsa sıfır sayılır. Tutar FAVÖK’e işaretinden bağımsız olarak eklenir.
FAVÖK’ün son 12 ayı, amortisman öncesi faaliyet kârının son 12 ayına amortismanın son 12 ayı eklenerek bulunur. Finansallar sekmesinde iki satır da ayrıca görülür. Finans kurumlarında FAVÖK hesaplanmadığı için amortisman bu hesaba girmez.
Derinlemesine
Amortisman ve yatırım harcaması
Uzun vadede amortisman ile yatırım harcaması birbirine yakın seyreder, çünkü şirket eskiyen varlıklarını yenilemek zorundadır. Yatırım harcaması amortismanın sürekli altında kalıyorsa varlık tabanı yaşlanıyor, sürekli üstündeyse şirket kapasite büyütüyor demektir. Yatırım harcaması nakit akış tablosundaki sabit sermaye yatırımları satırından okunur.
Şerefiye neden itfa edilmez
Şirket satın alımlarında defter değerinin üzerinde ödenen fazlalık olan şerefiye, belirli bir ömre bölünmez. Her yıl değer düşüklüğü testinden geçer ve değer kaybı varsa bir kerede gider yazılır; şerefiyesi büyük şirketlerde kâr bu yüzden beklenmedik bir yılda tek seferde düşebilir.
Hızlandırılmış yöntemler
Azalan bakiyeler yönteminde ilk yıllarda daha çok, sonraki yıllarda daha az amortisman ayrılır. Teknolojisi hızla eskiyen varlıklarda gerçeğe daha yakındır; aynı varlık için doğrusal yönteme göre ilk yıllarda daha düşük kâr gösterir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.