Wiki›Risk, Getiri ve İstatistik
Volatilite
Volatilite, getirilerin ortalamaları etrafında ne kadar savrulduğunu ölçen standart sapmadır; genellikle yıllık yüzde olarak verilir. Yüksek volatilite, aynı beklenen getiriye daha geniş bir iyi ve kötü sonuç bandıyla ulaşıldığını gösterir.
İki hisse yılı aynı getiriyle bitirebilir: biri her gün birkaç kuruş oynayarak, öteki günde yüzde 5 inip çıkarak. Volatilite bu farkı ölçer. Yolculuğun ne kadar sarsıntılı olduğunu, yani yatırımcının yıl içinde ne kadar geniş bir aralıkta savrulabileceğini sayıya döker.
Nasıl hesaplanır
Standart sapma, getirilerin kendi ortalamalarından ortalama ne kadar uzaklaştığını ölçer. Yıllığa çevirirken bir yıldaki yaklaşık 252 işlem gününün karekökü kullanılır; haftalık getiride çarpan √52, aylık getiride √12’dir. Getiriler günden güne bağımsızsa dalgalanmanın karesi (varyans) zamanla doğru orantılı büyür, standart sapma ise sürenin kareköküyle.
Örnek
Uzun vadede yılda yüzde 20 getiri beklenen iki hisse:
| Hisse A | Hisse B | |
|---|---|---|
| Günlük getirilerin standart sapması | yüzde 1 | yüzde 3 |
| Yıllık volatilite | yaklaşık yüzde 15,9 | yaklaşık yüzde 47,6 |
| Yılların kabaca üçte ikisinde getiri aralığı | yüzde 4 ile yüzde 36 | eksi yüzde 28 ile yüzde 68 |
Getiriler kabaca çan eğrisine uyarsa yılların yaklaşık üçte ikisi beklentinin bir volatilite altı ile üstü arasında kalır. A için bu bant yüzde 4 ile yüzde 36 arasıdır; B için eksi yüzde 28 ile yüzde 68. Beklenti aynı olsa da B’de kayıpla kapanan yıllar olağandır.
Nasıl yorumlanır
- Yüksek volatilite geniş sonuç bandı demektir. Aynı beklenen getiri için belirsizlik büyür; kısa vadede satmak zorunda kalan yatırımcı için risk artar.
- Yön bilgisi taşımaz. Sert yükselişler de volatiliteyi artırır; ölçü yukarı ve aşağı sapmayı aynı sayar.
- Kıyas benzer varlıklar arasında anlamlıdır. Para piyasası fonunun volatilitesi çok düşüktür; onu bir hisse fonuyla aynı ölçekte kıyaslamak bilgi vermez.
- Volatilite zamanla değişir. Sakin dönemleri sert dönemler izler; geçmiş bir yılın değeri gelecek yılı tam taşımaz.
Dikkat
- Hesap pencereye bağlıdır. Son bir yılda sert bir düşüş yaşanmadıysa volatilite düşük görünür, riskin azaldığı anlamına gelmez.
- Getiriler çan eğrisine tam uymaz: büyük düşüşler beklenenden sık yaşanır ve volatilite bu uç riski eksik gösterir.
- Seyrek işlem gören bir hissede ya da fonda fiyatın değişmediği günler volatiliteyi olduğundan düşük gösterir.
- TL cinsinden hesaplanan volatilite, döviz bazlı varlıklarda kur oynaklığını da içerir.
Finemar'da bu sayı
Volatilite yıllık yüzde olarak gösterilir ve günlük getirilerden √252 ile yıllığa çevrilir. Fonlar sayfasındaki fon Volatilite‘si son 252 fiyat gözleminin günlük basit getirilerinden hesaplanır, 30’dan az gözlem varsa hesaplanmaz; fon sayfasında aynı kategorideki fonların medyanıyla yan yana verilir. Hisse sayfasında Kapsamlı Rapor‘un Geçmiş Performans bölümündeki volatilite ile Etki Analizi‘nin Risk Profili kartındaki Yıllık oynaklık son 252 işlem gününün günlük logaritmik getirilerinden hesaplanır. Emtia & Döviz varlık sayfasındaki Yıllık oynaklık da son 252 günün logaritmik getirilerini kullanır ve 60’tan az gözlemde boş kalır. Portföy Optimizatörü’ndeki Dalgalanma tek tek hisselerin değil portföyün oynaklığıdır: seçilen geçmiş penceresindeki günlük getirilerden kurulan kovaryans matrisiyle ve ağırlıklarla hesaplanır.
Derinlemesine
Portföy volatilitesi neden daha düşüktür
İki hissenin getirileri birlikte hareket etmiyorsa birinin kötü günü ötekinin iyi günüyle kısmen dengelenir. Volatilitesi yüzde 40 olan ve aralarındaki korelasyon 0,3 olan iki hisseye yarı yarıya yatırılan portföyün volatilitesi yaklaşık yüzde 32’dir, yüzde 40 değil. Korelasyon 1 olsaydı portföy volatilitesi yüzde 40’ta kalırdı; çeşitlendirmenin faydası bu farktır.
Volatilite kümelenmesi
Sert günler art arda gelme eğilimindedir: büyük bir düşüş gününü çoğu zaman yine büyük hareketli günler izler. Bu yüzden son birkaç haftanın oynaklığı, bir yıllık ortalamadan farklı bir resim verebilir. GARCH gibi modeller güncel oynaklığı geçmiş şoklardan tahmin ederek bu kümelenmeyi hesaba katar.
Basit ve logaritmik getiriyle volatilite
Günlük hareketler küçük olduğunda iki getiri türüyle hesaplanan volatilite birbirine çok yakındır. Fark, günlük yüzde 5’i aşan hareketlerin sık görüldüğü çok oynak varlıklarda belirginleşir; logaritmik getiri sert düşüşleri biraz daha büyük, sert yükselişleri biraz daha küçük sayar.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.