Wiki›Teknik Analiz
ATR
ATR, bir hissenin günde ortalama ne kadar hareket ettiğini fiyat birimiyle ölçen oynaklık göstergesidir. Günlük en yüksek ile en düşük arasını, önceki günün kapanışından açılan boşlukları da hesaba katarak ortalar; yön değil hareketin genişliğini gösterir.
Bir şehirde günlük sıcaklığın en düşük ve en yüksek değeri arasındaki fark, o şehrin havasının ne kadar oynak olduğunu anlatır. ATR fiyat için aynı şeyi yapar: bir hissenin bir günde tipik olarak kaç TL’lik bir aralıkta gidip geldiğini söyler.
Nasıl hesaplanır
Her gün için önce gerçek aralık bulunur. Gerçek aralık şu üç farkın en büyüğüdür:
- Bugünün en yüksek fiyatı ile en düşük fiyatı arası,
- Bugünün en yüksek fiyatı ile dünkü kapanış arası,
- Bugünün en düşük fiyatı ile dünkü kapanış arası.
Ortalama çoğunlukla Wilder’ın yumuşatmasıyla alınır: yeni gün ortalamaya on dörtte bir ağırlıkla girer.
Örnek
İki günün fiyatları (TL):
| Dün | Bugün | |
|---|---|---|
| En yüksek | 104 | 108 |
| En düşük | 98 | 105 |
| Kapanış | 100 | 107 |
Bugün en yüksek ile en düşük arası yalnız 3 TL’dir, ama fiyat dünkü 100 TL’lik kapanışın çok üstünde açılmıştır: en yüksek fiyat ile dünkü kapanış arası 8 TL’dir. Gerçek aralık 8 TL olur. Önceki ATR 4 TL ise yeni ATR (4 × 13 + 8) ÷ 14 ile yaklaşık 4,29 TL’ye çıkar. Fiyata oranı 4,29 ÷ 107 ile yaklaşık yüzde 4’tür.
Nasıl yorumlanır
- ATR yüksekse hisse gün içinde geniş bir aralıkta hareket ediyordur; aynı tutardaki bir pozisyonun günlük değer oynaması da büyüktür.
- ATR yüzdesi farklı fiyattaki hisseleri kıyaslamaya yarar: 100 TL’lik hissede 2 TL’lik ATR yüzde 2, 20 TL’lik hissede 1 TL’lik ATR yüzde 5’tir.
- ATR’nin yükselmesi oynaklığın arttığını gösterir; sert düşüşlerde ve önemli haber günlerinde belirgin artar.
- Risk yönetiminde zarar durdurma mesafesini ve pozisyon büyüklüğünü hissenin olağan hareketine göre ayarlamak için kullanılır.
Dikkat
- ATR yön göstermez; sert bir yükseliş de sert bir düşüş de ATR’yi aynı biçimde büyütür.
- Fiyat birimiyle ölçüldüğü için hisseler arasında ancak fiyata oranlanarak kıyaslanır.
- BIST’te günlük fiyat sınırı vardır: tavan ya da taban serisinde gerçek aralık sınırla kısıtlanır ve ATR olası hareketi olduğundan küçük gösterebilir.
Finemar'da bu sayı
Hisse sayfasındaki Özet Analiz sekmesinde Oynaklık (ATR 14) kartı, ATR’yi 14 günlük Wilder yumuşatmasıyla hesaplar ve hem TL hem fiyat yüzdesi olarak yazar. ATR yüzdesi 4 ve üstündeyse “Yüksek oynaklık”, 2 ve altındaysa “Sakin”, arada “Normal” hükmü verilir; değer son 3 ayın (60 işlem günü) ortalamasıyla kıyaslanır ve fiyatın iki ATR altı ile iki ATR üstü arasındaki salınım bandı yazılır. Kart bilgi kartıdır, olumlu ve olumsuz gösterge sayımına girmez. Formasyon Radarı’nda kırılım onayı için kapanışın seviyeyi en az yüzde 1 aşması aranır; oynaklığı yüksek hissede bu eşik ATR ile birlikte genişler. Gösterge Radarı’nda Supertrend Dönüşü (10 günlük ATR, 3 kat) ve Keltner Kırılımı (20 günlük üssel ortalama artı 2 ATR) koşulları ATR’ye dayanır; bu koşullarda ortalama standart üssel ortalamayla alındığı için değer Özet Analiz’dekinden biraz farklı çıkabilir.
Derinlemesine
Gerçek aralık neden gerekli
Yalnız en yüksek ile en düşük arasına bakılsaydı, haberle büyük bir boşlukla açılıp gün boyu dar bir bantta kalan hisse sakin görünürdü. Gerçek aralık, önceki kapanıştan başlayan hareketi de sayar ve gece yaşanan fiyat değişimini oynaklığa katar.
ATR’ye dayanan kanallar
Keltner kanalı hareketli ortalamanın iki yanına ATR’nin katlarını koyar. Supertrend fiyatın altına ya da üstüne ATR mesafesinde bir çizgi çizer ve fiyat bu çizgiyi geçince yönü değiştirir. İkisinde de mantık aynıdır: hissenin olağan hareketinden büyük bir hareket, anlamlı bir hareket sayılır.
ATR ile standart sapma farkı
Standart sapma kapanıştan kapanışa değişimlere bakar, ATR ise gün içi aralığı ve boşlukları da görür. Gün içinde çok oynayıp yakın fiyatlardan kapanan bir hissede ATR yüksek, kapanışlara dayalı oynaklık düşük çıkabilir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.