Wiki›Teknik Analiz
Grafik Formasyonları
Grafik formasyonları, fiyatın haftalar ya da aylar içinde çizdiği tanınmış şekillerdir: omuz baş omuz, çift tepe, üçgen, bayrak gibi. Şekil, sınırındaki seviyenin kapanışla kırılmasıyla tamamlanır; formasyonun yüksekliği kırılımdan sonra beklenen mesafeye kabaca ölçü verir.
Mum formasyonları birkaç günün hikâyesini anlatırken grafik formasyonları haftaların, bazen ayların hikâyesini anlatır. Fiyat bir süre belirli bir şekil içinde gidip geldikten sonra o şeklin sınırını kırar; formasyon bu kırılımla tamamlanmış sayılır.
Nasıl işler
Formasyonlar önce tepe ve diplerin belirlenmesiyle, sonra bu noktaların birbirine göre dizilişiyle tanınır. Başlıcaları:
| Formasyon | Görünüş | Yorum |
|---|---|---|
| Omuz baş omuz | Üç tepe, ortadaki (baş) iki yandakinden belirgin yüksek; iki çukuru birleştiren çizgi boyun çizgisidir | Yükselişin sona erdiği; boyun çizgisinin aşağı kırılmasıyla tamamlanır |
| Ters omuz baş omuz | Aynası: üç dip, ortadaki en derin | Düşüşün sona erdiği; boyun çizgisinin yukarı kırılmasıyla tamamlanır |
| Çift tepe ve çift dip | Aynı seviyede iki tepe (ya da dip), arada belirgin bir çukur (ya da tepe) | Dönüş; aradaki seviyenin kırılmasıyla tamamlanır |
| Yükselen üçgen | Yatay üst sınır, yükselen dipler | Çoğunlukla yukarı kırılım beklenir |
| Alçalan üçgen | Yatay alt sınır, alçalan tepeler | Çoğunlukla aşağı kırılım beklenir |
| Simetrik üçgen | Alçalan tepeler, yükselen dipler | İki yönlü; önceki trendin yönü ağır basar |
| Bayrak | Sert bir hareketin ardından kısa, dar ve hafif ters eğimli bir dinlenme | Önceki hareketin sürmesi |
| Fincan kulp | Yuvarlak bir dip ve ardından küçük bir geri çekilme | Yukarı kırılım beklenir |
Örnek
Ters omuz baş omuz çizen bir hisse (TL):
| Seviye | Değer (TL) |
|---|---|
| Baş (en derin dip) | 80 |
| Boyun çizgisi | 100 |
| Formasyon yüksekliği | 20 |
| Onay için kapanış (yüzde 1 eşikle) | 101 üstü |
| Ölçülü hedef | 120 |
Kapanış boyun çizgisini yüzde 1 eşikle aşarsa kırılım onaylanmış sayılır; ölçülü hedef, kırılım seviyesine formasyonun 20 TL’lik yüksekliği eklenerek bulunur. Fiyat sonra 100 TL’nin altına kapanırsa kırılım geri dönmüş olur.
Nasıl yorumlanır
- Kırılımsız şekil yalnız bir adaydır. Formasyon, sınırı kapanışla kırılınca tamamlanır.
- Ölçülü hedef bir mesafedir, fiyat tahmini değildir; formasyonun yüksekliğinin kırılımdan sonra tekrarlanabileceğini varsayar.
- Kırılımdaki hacim dikkate alınır: yüksek hacimle gelen kırılım daha çok katılımın olduğunu gösterir.
Dikkat
- Şekiller öznel okunabilir; grafiğe bakan kişi görmek istediğini görebilir. Kurala bağlı tarama bu etkiyi azaltır.
- Fiyatın seviyeyi geçip kısa sürede geri döndüğü sahte kırılımlar sıktır.
- Az sayıda örnekle hesaplanmış yüksek başarı oranları yanıltıcıdır.
Finemar'da bu sayı
Formasyon Radarı her gece BIST evrenini tarar; fiyat geçmişi 300 işlem gününden kısa hisseler ölçüme girmez. Kırılım yalnız kapanışla onaylanır: kapanışın seviyeyi en az yüzde 1 geçmesi gerekir, oynaklığı yüksek hissede bu eşik ATR ile genişler; gün içi fitil taşması sayılmaz. Ölçülü hedef kırılım seviyesinden formasyon yüksekliği kadar uzaktır. Yeni Onaylanan Kırılımlar son 10 işlem gününde onaylananları, Kırılım Bekleyen Formasyonlar şekli tamamlanmış adayları listeler; geçerlilik süresi dolan ya da iptal seviyesi kapanışla aşılan aday düşer. Formasyon Karnesi (BIST Geçmişi) geçmiş kırılımları sayar: İsabet ölçülü hedefe ulaşanların, Yarı yol hedefin yarısına ulaşanların, Geri kırılım seviyenin gerisine kapanışla dönenlerin oranıdır; Katkı aynı hissede rastgele bir günde girilseydi beklenecek getiriden farkı ölçer. Kırılımlar en fazla 120 işlem günü izlenir; süresi dolmayan karneye girmez. Hisse sayfasındaki Grafik Formasyonları sekmesi aynı taramayı yalnız o hisseye uygular.
Derinlemesine
Tepe ve dip ancak sonradan bilinir
Bir günün tepe olduğu, ardından gelen birkaç gün fiyat onu aşmadığında anlaşılır. Geçmişe bakarak formasyon arayan bir tarama bu gecikmeyi hesaba katmazsa, o gün bilinmesi mümkün olmayan bilgiyi kullanmış olur ve karnesi gerçekte olduğundan iyi çıkar. Dürüst bir tarama kırılımı ancak son tepe ya da dip kesinleştikten sonra arar.
Katkı neden asıl sütun
Yükselen bir piyasada hemen her yukarı kırılımın ardından fiyatın yükselmesi olasıdır; bu, formasyonun değil piyasanın etkisidir. Aynı hissede rastgele seçilmiş günlerle kıyaslamak, formasyonun kendi payını bu genel eğilimden ayırır.
Dönüş ve devam formasyonları
Omuz baş omuz, çift tepe ve çift dip önceki trendin sona erdiğini anlatan dönüş formasyonlarıdır. Bayrak, flama ve çoğu üçgen ise trendin kısa bir dinlenmeden sonra sürdüğünü anlatan devam formasyonlarıdır. Aynı şekil, öncesindeki trende göre farklı okunabilir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.