Wiki›Teknik Analiz
Trend
Trend, fiyatın belirli bir süre boyunca izlediği genel yöndür. Tepeler ve dipler bir öncekinden yüksekse yükselen, alçaksa düşen trend vardır; ikisi aynı bantta kalıyorsa fiyat yatay seyreder. Teknik analizin çoğu yöntemi önce trendi tanımlamaya dayanır.
Dağ yolunda yürüyen biri her adımda biraz inip biraz çıkar, ama yolun genel olarak tırmandığını bilir. Fiyat da her gün iner çıkar; trend bu gürültünün altındaki genel yöndür.
Nasıl işler
Trend en sade haliyle tepe ve diplerin dizilişinden okunur:
- Yükselen trend: her tepe bir öncekinden, her dip de bir öncekinden yüksektir.
- Düşen trend: tepeler ve dipler bir öncekinden alçaktır.
- Yatay seyir: tepeler ve dipler aşağı yukarı aynı bantta kalır.
Göz kararı yerine bir ölçü kullanmak için fiyat hareketli ortalamayla kıyaslanır: fiyat ortalamanın üstünde ve ortalama yükseliyorsa trend yukarı sayılır. Trendin yönünden ayrı olarak gücü de ölçülebilir; ADX göstergesi bunun için kullanılır.
Örnek
Bir hissenin art arda dört dalgasındaki tepe ve dipleri (TL):
| Tepe | Dip | |
|---|---|---|
| 1. dalga | 110 | 100 |
| 2. dalga | 118 | 106 |
| 3. dalga | 125 | 112 |
| 4. dalga | 121 | 104 |
İlk üç dalgada hem tepeler hem dipler yükselmiş, yani yükselen trend sürmüştür. Dördüncü dalgada tepe 125’i geçememiş ve dip 112’nin altına inmiştir. Bu, yükselen trendin bozulduğunu gösterir; düşen trende dönüldüğünü söylemek için alçalan tepe ve diplerin sürmesi beklenir.
Nasıl yorumlanır
- Trendin yönü fiyatın bugünkü konumunu anlatır, ne kadar süreceğini söylemez.
- Vade ayrı ayrı okunur. 20 günlük ortalamaya göre düşüşte olan bir hisse, 200 günlük ortalamaya göre yükselen trendin içinde olabilir; ikisi çelişmez, farklı süreleri anlatır.
- Trend gücü yönden ayrıdır. Yön yukarı olduğu halde zayıf bir trend, kolayca yataya dönebilir.
- Yatay seyirde trend araçları zorlanır; fiyat ortalamanın bir altına bir üstüne geçerek sık sık ters işaret üretir.
Dikkat
- Trend geriye bakan bir tanımdır: bir tepe ya da dip ancak oluştuktan birkaç gün sonra tepe ya da dip olarak görülür.
- Hangi ortalamanın ya da hangi tepelerin seçildiği sonucu değiştirir; iki kişi aynı grafikte farklı trend görebilir.
- Yüksek enflasyon dönemlerinde fiyatlar uzun vadede nominal olarak yükselme eğilimindedir; TL bazında yükselen bir trend, enflasyondan arındırıldığında yatay kalabilir.
Finemar'da bu sayı
Mum Radarı’nın Trend sütunu son kapanışı 50 ve 200 günlük basit hareketli ortalamayla kıyaslar: fiyat ikisinin de üstündeyse “Güçlü Boğa”, ikisinin de altındaysa “Güçlü Ayı”, yalnız 200 günlüğün üstündeyse “Zayıf Boğa”, yalnız 50 günlüğün üstündeyse “Zayıf Ayı” yazılır; yanına 14 günlük RSI’nın 70 üstünde, 30 altında ya da arada olduğu eklenir. Hisse sayfasındaki Özet Analiz sekmesinde Hareketli Ortalamalar kartı, fiyat 20, 50 ve 200 günlük ortalamaların hepsinin üstündeyse “Yükseliş düzeni”, hepsinin altındaysa “Düşüş düzeni”, arada kalırsa “Karışık” hükmü verir. Aynı sekmedeki Trend Gücü (ADX 14) kartı ADX 20’nin altındayken “Yönsüz” der; üstündeyse yönü +DI ile −DI’den hangisinin büyük olduğuna göre verir. Gösterge Radarı’nın Trend Dönüşleri kategorisi ise yönü yeni dönen hisseleri listeler; örneğin Trend Başlangıcı koşulu, 14 günlük ADX 25’i ilk kez aştığında ve +DI −DI’nin üstündeyken tetiklenir.
Derinlemesine
Dow teorisi
Trend kavramının kökü Charles Dow’un yüzyılı aşkın gözlemlerine dayanır. Dow piyasada iç içe üç hareket ayırır: aylar ya da yıllar süren ana trend, ana trendin içinde haftalar süren düzeltmeler ve günlük dalgalanmalar. Bugünkü tepe ve dip okuması bu ayrımın sadeleştirilmiş halidir.
ADX nasıl hesaplanır
Her gün, bugünkü en yükseğin dünküne göre artışı yukarı yönlü hareket (+DM), bugünkü en düşüğün dünküne göre düşüşü aşağı yönlü hareket (−DM) olarak alınır; ikisinden yalnız büyük olanı sayılır. Bu hareketler ortalama gerçek aralığa bölünerek +DI ve −DI elde edilir. İkisi arasındaki farkın toplamlarına oranı yumuşatılınca ADX çıkar. ADX yönü değil gücü ölçer: sert bir düşüş de ADX’i yükseltir.
Trend takibi neden yatay piyasada kaybettirir
Hareketli ortalama kesişimi gibi trend izleyen kurallar, yönün ancak bir süre sürdükten sonra fark edilmesine dayanır. Fiyat bir bantta gidip geldiğinde bu gecikme her dönüşte geç girip geç çıkmaya yol açar ve küçük kayıplar birikir. Trend gücünü ölçen ADX gibi araçlar bu yüzden çoğunlukla bir süzgeç olarak kullanılır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.