Wiki›Teknik Analiz
Mum Grafiği
Mum grafiği, bir dönemin açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyatını tek bir şekilde çizer. Gövde açılışla kapanış arasını, fitiller dönemin uç fiyatlarını gösterir; böylece fiyatın dönem içinde nasıl hareket ettiği çizgi grafikten daha ayrıntılı okunur.
Bir günü yalnız kapanış fiyatıyla anlatmak, gün içindeki çekişmeyi saklar. Fiyat 100 TL’den açılıp 110 TL’ye çıkmış, sonra 103 TL’den kapanmış olabilir; çizgi grafikte bu gün sakin bir artış gibi görünür. Mum grafiği aynı günü dört fiyatla çizer ve yükselişin büyük kısmının geri verildiğini de gösterir.
Nasıl işler
Her mum bir dönemi temsil eder: günlük grafikte bir işlem günü, haftalık grafikte bir hafta. Mum dört fiyattan kurulur: açılış, kapanış, dönemin en yüksek ve en düşük fiyatı.
- Gövde açılış ile kapanış arasını kaplar. Kapanış açılışın üstündeyse mum yükseliş mumudur ve çoğunlukla yeşil çizilir; altındaysa düşüş mumudur ve kırmızı çizilir.
- Fitiller gövdeden yukarı ve aşağı uzanan ince çizgilerdir; dönem içinde görülen en yüksek ve en düşük fiyatı gösterir.
- Açılış ile kapanış eşit ya da çok yakınsa gövde bir çizgiye iner; bu muma doji denir.
Örnek
Üç günün fiyatları (TL):
| Gün 1 | Gün 2 | Gün 3 | |
|---|---|---|---|
| Açılış | 100 | 104 | 103 |
| En yüksek | 105 | 110 | 104 |
| En düşük | 99 | 102 | 96 |
| Kapanış | 104 | 103 | 103 |
Gün 1 uzun gövdeli bir yükseliş mumudur: alıcılar günü baştan sona yönetmiştir. Gün 2’de fiyat 110 TL’ye çıkmış ama 103 TL’de kapanmıştır; 6 TL’lik üst fitil, yükselişin yukarıda satıcıyla karşılandığını gösterir. Gün 3’te fiyat 96 TL’ye inmiş, sonra açıldığı yere dönmüştür; gövdesi olmayan bu doji, uzun alt fitiliyle düşüşün alıcı bulduğunu anlatır.
Çizgi grafik aynı fiyattan kapanan Gün 2 ile Gün 3’ü aynı yükseklikte iki nokta olarak çizerdi; mumlar ikisinin farkını ayırır.
Nasıl yorumlanır
- Gövdenin boyu kararlılığı gösterir: uzun gövde dönemin bir tarafın hâkimiyetinde geçtiğini, kısa gövde kararsızlığı anlatır.
- Uzun fitil reddedilen fiyatı gösterir. Uzun üst fitil yukarıdaki fiyatlarda satıcı çıktığını, uzun alt fitil aşağıdaki fiyatlarda alıcı çıktığını gösterir.
- Tek mum az şey söyler; önceki mumlarla ve fiyatın genel yönüyle birlikte okunur. Mum formasyonları bu dizilimlere verilen adlardır.
Dikkat
- Az işlem gören hisselerde fitiller birkaç küçük emirle oluşabilir; uzun fitil her zaman güçlü bir tepki anlamına gelmez.
- Renk düzeni grafikten grafiğe değişir; bazı grafiklerde yükseliş mumu içi boş, düşüş mumu dolu çizilir.
- Bedelsiz sermaye artırımı düzeltilmemiş bir seride fiyat tek günde sert düşmüş görünür; bu bir fiyat hareketi değil, pay sayısındaki değişimdir.
Finemar'da bu sayı
Hisse sayfasındaki Grafik & İndikatörler sekmesi BIST hisselerinde 5 dakikalık, günlük, haftalık ve aylık mumları çizer; 5 dakikalık mumlar yalnız içinde bulunulan günü kapsar. Günlük fiyat serisinde bölünme ve bedelsiz sermaye artırımları geçmiş mumlara yansıtılır, böylece sermaye işlemi günü sahte bir düşüş gibi görünmez; temettü için geçmiş mumlar düzeltilmez. Mum Formasyonları sekmesindeki Son 7 Gün grafiği formasyonun oluştuğu günü içine alan yedi mumu, Mum Radarı’ndaki Görsel sütunu da bulunan formasyonun şemasını gösterir.
Derinlemesine
Adı nereden geliyor
Mum grafiği Japonya’da pirinç ticaretinde kullanılan kayıt biçiminden gelir ve Batı’da yirminci yüzyılın sonlarında yaygınlaştı. Formasyon adlarının çoğu (yutan, çekiç, sabah yıldızı) bu gelenekten çeviridir.
Çubuk grafikle farkı
Çubuk (OHLC) grafik aynı dört fiyatı kullanır: dikey çizgi en yüksek ile en düşük arasını, soldaki kısa çentik açılışı, sağdaki kapanışı gösterir. Bilgi aynıdır; mum grafikte gövdenin dolgusu ve rengi yönü tek bakışta okutur.
Boşluklar
Bir mumun açılışı önceki mumun fiyat aralığının dışındaysa iki mum arasında boşluk oluşur. Boşluklar çoğunlukla gece gelen bir haberin ya da bilanço açıklamasının izidir ve bazı mum formasyonlarının tanımına girer.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.