Wiki›Borsa Temelleri
İşlem Hacmi
İşlem hacmi, bir hissede belirli bir sürede el değiştiren pay sayısı ya da bu işlemlerin TL tutarıdır. Hissenin ne kadar kolay alınıp verilebildiğini ve ona gösterilen ilginin olağan düzeyde olup olmadığını gösterir.
Bir pazarda gün sonunda kaç kilo domates satıldığı da, bu satışlardan kaç lira el değiştirdiği de pazarın ne kadar canlı olduğunu anlatır. Borsada ilkine lot hacmi, ikincisine TL hacmi ya da ciro denir. Her satışın bir alıcısı olduğu için hacim, alım ve satımın toplamı değil, ikisinin buluştuğu miktardır.
Nasıl hesaplanır
Her işlemin tutarı, lot sayısı ile işlemin gerçekleştiği fiyatın çarpımıdır. Lot hacmi gün sonu kapanış fiyatıyla çarpılarak TL hacmine yakın bir değer bulunur; gün içinde fiyat çok oynadıysa bu yaklaşık değer gerçek tutardan sapar.
Örnek
Aynı gün iki şirketin hacmi:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Hisse fiyatı | 5 TL | 200 TL |
| Lot hacmi | 10 milyon | 100 bin |
| TL hacmi | 50 Mn TL | 20 Mn TL |
| Piyasa değeri | 500 Mn TL | 10.000 Mn TL |
| TL hacmi ÷ piyasa değeri | yüzde 10 | yüzde 0,2 |
Lot hacmine bakılınca A, B’nin yüz katı işlem görüyor gibidir; TL’de fark iki buçuk kattır. Büyüklüğe oranlandığında A’nın paylarının onda biri bir günde el değiştirmiştir, B’de bu oran binde ikidir.
Nasıl yorumlanır
- Kıyas TL hacmiyle yapılır. Lot hacmi fiyat düzeyine bağlıdır.
- Hacim hissenin kendi olağan düzeyiyle okunur. Ortalamanın birkaç katına çıkan hacim, bir haberin, bilançonun ya da endeks değişikliğinin yarattığı olağandışı ilgiye işaret eder.
- Fiyat hareketi hacimle birlikte değerlendirilir. Yüksek hacimle gelen bir yükseliş geniş bir katılımı, çok düşük hacimle gelen bir hareket az sayıda işlemle oluşmuş bir fiyatı gösterebilir.
- Hacim likiditenin ilk ölçüsüdür. Hacmi yüksek hissede büyük bir miktar fiyatı fazla oynatmadan alınıp verilebilir.
Dikkat
- Hacim para girişi değildir. 50 Mn TL’lik hacmin karşısında 50 Mn TL’lik satış da vardır; hacimden “hisseye para girdi” sonucu çıkmaz.
- Ana ortağın blok pay satışı gibi tek bir büyük işlem, bir günün hacmini şişirir.
- Bedelsiz sermaye artırımından sonra pay sayısı arttığı için lot hacmi geçmişe göre yüksek görünür; TL hacmi bu etkiden korunur.
Finemar'da bu sayı
Hisse sayfasının Genel Bakış sekmesinde grafiğin üstündeki satırda yer alan Hacim, son günün lot hacminin son fiyatla çarpımıdır, yani yaklaşık TL tutarıdır. Aynı sekmedeki Risk Profili kartında Ort. günlük işlem hacmi, son 21 işlem gününün ortalama lot hacmi ile ortalama kapanış fiyatının çarpımıdır. Likidite etiketi bu tutar 500 Mn TL ve üstündeyse “Çok yüksek”, 100 Mn TL ve üstündeyse “Yüksek”, 20 Mn TL ve üstündeyse “Orta”, altındaysa “Düşük” olur. Teknik Sinyal sayfasındaki Hacim/Ort sütunu son işlem gününün lot hacmini önceki 20 günün ortalamasına böler; 1’in üstü olağandan yüksek hacim demektir. Para Akışı sayfasındaki Net para ise fiyatın yükseldiği günlerin cirosunu artı, düştüğü günlerinkini eksi sayar; gerçek bir para girişi değil, fiyatın yönüyle işaretlenmiş işlem hacmidir.
Derinlemesine
Devir hızı
Günlük TL hacminin piyasa değerine ya da yalnız fiilen dolaşan payların değerine oranı, payların ne hızla el değiştirdiğini gösterir. Oran yüksekse hisse daha çok kısa vadeli işlemlerin konusu oluyor demektir; fiyat da genellikle daha oynak seyreder. Oran düşükse hisse uzun vadeli ortakların elinde birikmiş, el değiştirmesi seyrekleşmiştir.
Hacim ve derinlik
Hacim geçmişte gerçekleşen işlemleri gösterir; o an bekleyen alış ve satış emirlerinin toplamı ise derinliktir. Hacmi yüksek bir hissede de derinlik bir anda çekilebilir. Büyük bir emrin fiyatı ne kadar oynatacağı, geçmiş hacimden çok o anki emir defterine bağlıdır.
Hacmin tek bir güne yığılması
Ortalama hacim yanıltıcı olabilir: ayda bir gün çok yüksek, diğer günler çok düşük hacimli bir hissenin ortalaması, her gün aynı ölçüde işlem gören bir hisseyle aynı çıkabilir. Bu yüzden likidite değerlendirilirken ortanca hacim ya da hacmin sıfıra yakın olduğu günlerin sayısı da bakılan ölçüler arasındadır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.