Wiki›Teknik Analiz
Mum Formasyonları
Mum formasyonları, bir ila beş günlük mumların gövde ve fitil dizilişine verilen adlardır: yutan, çekiç, doji, sabah yıldızı gibi. Alıcı ile satıcı arasındaki dengenin kısa vadede değiştiği anları işaretlediği düşünülür; değerleri ancak geçmişte ne kadar tuttuklarıyla ölçülebilir.
Tek bir mum bir günün hikâyesini anlatır; art arda birkaç mum, o hikâyenin nasıl döndüğünü. Mum formasyonları bu kısa dizilimlere verilmiş adlardır ve çoğu, bir tarafın baskısının yerini ötekine bıraktığı anı tarif eder.
Nasıl işler
Formasyonlar gövdenin boyuna, fitillerin uzunluğuna ve mumların birbirine göre konumuna bakılarak tanınır. Başlıcaları:
| Formasyon | Görünüş | Geleneksel yorum |
|---|---|---|
| Doji | Açılış ile kapanış neredeyse aynı, gövde bir çizgi | Kararsızlık |
| Çekiç | Küçük gövde üstte, alt fitil gövdenin en az iki katı | Düşüşte alıcıların geri döndüğü |
| Kayan yıldız | Küçük gövde altta, uzun üst fitil | Yükselişte satıcıların öne çıktığı |
| Yutan | İkinci mumun gövdesi, öncekinin ters renkli gövdesini tamamen kaplar | Yön değişimi |
| Hamile | İkinci mumun küçük gövdesi, öncekinin uzun gövdesinin içinde kalır | Hareketin hız kesmesi |
| Sabah yıldızı | Uzun düşüş mumu, küçük gövdeli bir mum, sonra ilk mumun ortasını geçen yükseliş mumu | Düşüşten yükselişe dönüş |
| Akşam yıldızı | Sabah yıldızının tersi | Yükselişten düşüşe dönüş |
| Üç beyaz asker | Her biri öncekinden yüksek kapanan üç uzun yükseliş mumu | Yükselişin sürmesi |
Formasyonlar yönlerine göre boğa (yükseliş beklentili) ve ayı (düşüş beklentili) diye ayrılır.
Örnek
İki günün fiyatları (TL):
| Dün | Bugün | |
|---|---|---|
| Açılış | 105 | 99 |
| En yüksek | 106 | 108 |
| En düşük | 99 | 98 |
| Kapanış | 100 | 107 |
Bugün fiyat dünkü kapanışın altında açılıp dünkü açılışın üstünde kapanmıştır; bugünün yükseliş gövdesi dünkü gövdeyi tamamen kaplar. Bu bir yutan boğadır. Aynı hissede bu formasyon geçmişte 8 kez görülmüş ve 5’inde ertesi gün kapanış yükselmişse, ertesi gün için başarı oranı yüzde 62,5’tir.
Nasıl yorumlanır
- Yer önemlidir: çekiç uzun bir düşüşün sonunda, destek bölgesinde anlam taşır; yatay bir seyrin ortasında çok az şey söyler.
- Onay beklenir: formasyondan sonraki mumun aynı yönde kapanması, işaretin gücünü artırır.
- Sayı önemlidir: birkaç kez görülmüş bir formasyonun yüksek başarı oranı rastlantı olabilir.
Dikkat
- Tanımlar kaynaktan kaynağa değişir; “küçük gövde” ya da “uzun fitil” için kullanılan eşikler farklı sonuç verir.
- Formasyonlar en fazla birkaç günlük ufku anlatır; haftalar süren eğilim hakkında bilgi vermez.
- Yüzde 50 civarındaki başarı oranları yazı tura atmaktan farklı değildir.
Finemar'da bu sayı
Mum Radarı her gece BIST evrenindeki her hissenin son 300 işlem gününü tarar ve son günde oluşan formasyonu listeler. Başarı oranı, aynı formasyonun o hissede bu 300 gün içinde görüldüğü günlerden kaçında ertesi günün kapanışının beklenen yöne gittiğidir: adında “Boğa” geçende yükseliş, “Ayı” geçende düşüş, Doji gibi yönsüz formasyonda yükseliş sayılır. Formasyon geçmişte en az iki kez görülmemişse oran yazılmaz. Ort. getiri ertesi gün getirilerinin ortalamasıdır; en az dört görülme varsa uç değerler ayıklanır, yüzde 15’ten büyük günlük artış ya da düşüşler hiç hesaba girmez. Hissenin Mum Formasyonları sekmesi aynı hesabı hissenin 2018’den bu yana bütün geçmişinde yapar; Parametre Değiştir penceresinden yıl, ay, kaç gün sonrasına bakılacağı ve trend zırhı seçilir. Tanımlarda doji, gövdesi günün aralığının yüzde 10’unu geçmeyen mumdur; uzun gövde aralığın yarısından büyüktür. Çekiç ile asılı adam aynı şekildir; sitede yükseliş mumunda çekiç, düşüş mumunda asılı adam sayılır.
Derinlemesine
Başarı oranını okumak
Ertesi gün kapanışın yükselme olasılığı zaten yüzde 50 civarındadır ve yükselen bir piyasada daha da yüksektir. Bu yüzden bir boğa formasyonunun yüzde 55’lik başarı oranı, o hissenin herhangi bir gündeki yükselme oranıyla kıyaslanmadan anlamlı sayılamaz.
Görülme sayısı ve rastlantı
300 işlem gününde bir formasyon çoğunlukla birkaç kez görülür. Üç görülmenin üçünde de tutmuş bir formasyonun yüzde 100’lük oranı, aynı hissede yazı turanın üç kez yazı gelmesinden daha güçlü bir kanıt değildir. Tarih aralığı genişledikçe sayı artar ve oran daha güvenilir hale gelir.
Trend zırhı
Aynı formasyon yükselen ve düşen trendde farklı davranabilir. Hisse sayfasındaki trend zırhı açılınca formasyonlar fiyatın 50 ve 200 günlük ortalamalara göre konumu ve RSI bölgesine göre ayrı ayrı sayılır; liste kısalır, ama her satır daha benzer koşullardaki örnekleri toplar.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.