Wiki›Hisse Sayfası Sekmeleri
Etki Analizi sekmesi nasıl kullanılır?
Etki Analizi, hissenin getirisini piyasa, döviz, emtia, faiz ve küresel borsalar gibi çok sayıda faktörle karşılaştırır ve fiyatı asıl neyin sürüklediğini ölçer. Hareketin ne kadarının piyasadan, ne kadarının dış faktörlerden, ne kadarının şirkete özgü nedenlerden geldiği görülür.
Bir hissenin fiyatı endeksle, dolarla, petrolle ya da kendi haberleriyle hareket edebilir. Etki Analizi bu ayrımı sayıya döker: her faktörün hisseye etkisini (betasını) ölçer ve hangilerinin gerçekten açıklayıcı olduğunu süzer.
Sayfada ne var
Sağ üstte Parametre Değiştir düğmesi, altında yedi sekme durur. Açılıştaki Özet sekmesinde:
- Kapsam satırı: hisse, sektörü ve piyasa dışındaki baskın sürücüsü tek cümlede.
- Fiyatı ne sürüyor? hükmü: baskın sürücünün adı, Açıklama gücü ve Yıllık alfa rozetleri, getiriyi Piyasa, Piyasa dışı faktörler ve Şirkete özgü olarak üçe bölen şerit ve güven uyarılarını sıralayan Dikkat satırı.
- Fiyat Bileşimi, Anahtar Sayılar, Son Dönem Hareket Ayrıştırması, Risk Profili ve Adil Değer Boşluğu kartları.
Sekmeler
- Özet: yukarıdaki hüküm ve dayanak kartları.
- Faktör Modeli: her faktörün betası ve standart hatası, Varyans Katkısı, Beta Sağlamlığı (Ridge), Beta Güven Aralığı (%95), Elastic-Net Faktör Seçimi, Model Artık Teşhisi ve Tekil Faktör Duyarlılığı.
- Senaryo & Tarama: Aylık Mevsimsellik, 1σ Faktör Şoku, Kendi şokunu gir düğmesiyle elle senaryo ve bütün hisselerin seçilen faktöre duyarlılığını sıralayan Kesitsel Tarama.
- Stres & Konum: geçmiş kriz senaryoları, faktörlerin bir yıllık aralıktaki konumu, Koşullu Beta ve Asimetrik Tepki.
- Dinamik & Emsal: düşen ve yükselen piyasa betası, kur rejimine göre beta, sektör emsalleri, betanın zaman içindeki seyri ve en büyük günlük hareketler.
- Bilanço Etkisi: bilanço kalemlerinin, bilanço açıklamalarının ve makro açıklamaların fiyata yansıması.
- Olaylar: olay işaretli fiyat grafiği, Risk Rejimi ve Trend ve piyasa etkisinden arındırılmış getirileriyle Olaylar ve Bildirimler tablosu.
Ayarlar
Parametre Değiştir penceresinde Para birimi (USD reel ya da TL nominal), Frekans (günlük, haftalık, aylık), Pencere (1, 2, 3, 5 yıl ya da tüm geçmiş) ve Endeks (Sadece XU100, Sektör endeksi dahil, Endekssiz) seçilir; Uygula ile işlenir. Varsayılan ayar (USD, haftalık, 3 yıl, yalnız XU100) her gece önceden hesaplanır; başka bir ayar o an baştan hesaplanır.
Nasıl kullanılır
- Hızlı okuma: Özet’teki hüküm, açıklama gücü ve üçlü şerit birlikte okunur; Dikkat satırı boş değilse sayılara temkinle bakılır.
- Bir faktöre duyarlılık: Faktör Modeli’nde betanın yıldızına ve güven aralığına, Dinamik & Emsal’de betanın zaman içindeki seyrine bakılır.
- Sert bir günün nedeni: Dinamik & Emsal’deki en büyük hareketlerin tarihleri Olaylar sekmesindeki bildirimlerle eşleştirilir.
Dikkat
- Beta ilişkinin gücünü söyler, sebebini değil. Petrole betası 0,3 olan bir hisse, petrolün yüzde 10 yükseldiği dönemlerde ortalamada yüzde 3 yükselmiştir; bu ilişki bir sonraki petrol hareketinde bozulabilir.
- Açıklama gücü düşükse fiyat ağırlıkla şirkete özgü nedenlerle oynuyordur ve faktör hesapları az yol gösterir.
- Adil Değer Boşluğu bir değerleme değildir; alfayı hesaba katmaz ve geçmiş testlerde güvenilir biçimde kapanmamıştır.
Derinlemesine
Getiri ve aday faktörler
Hissenin ve faktörlerin getirisi seçilen frekansta logaritmik olarak hesaplanır; aşırı uç değerler atılır. USD modunda hissenin ve TL endekslerinin getirisinden dolar kurunun getirisi çıkarılır, kur bu modda faktör olmaktan çıkar. Aday listede XU100, döviz, emtia, küresel endeksler, faiz ve makro seriler bulunur; bazı faktörlerin bir dönem gecikmeli hali de denenir. Sektör endeksleri yalnız “Sektör endeksi dahil” seçilince, sektöre özgü faktörler yalnız o sektörün hisselerinde kullanılır.
Faktörler nasıl seçilir
Her faktör önce hisseyle tek başına karşılaştırılır. Model XU100 ile başlar, ardından tek başına açıklama gücü en yüksek faktörleri sırayla ekler; eklenmiş bir faktörle korelasyonu 0,92’yi aşan aday birbirinin tekrarı sayılıp atlanır ve en çok 12 faktör seçilir. Seçilenlerle çoklu doğrusal regresyon kurulur. Standart hatalar otokorelasyon ve değişen varyansa karşı Newey-West yöntemiyle düzeltilir; yıldızlar t değerinin 1,64, 1,96 ve 2,58 eşiklerini aşmasına göre konur. Çoklu test düzeltmesi için Benjamini-Hochberg q değeri ayrıca hesaplanır.
Açıklama gücü, alfa ve güven
Açıklama gücü modelin R² değeridir; yanındaki “dış” değer, modelin verinin ilk yüzde 70’inde kurulup son yüzde 30’unda sınandığı örneklem dışı R²’dir. Örneklem dışı R² yüzde 15’in altındaysa Dikkat satırında uyarı çıkar. Yıllık alfa, regresyonun sabit teriminin seçilen frekansa göre yıllığa çevrilmiş halidir: faktörlerin açıklayamadığı ortalama getiri. Bir faktörün hükümde “baskın sürücü” olarak yazılması için, piyasa etkisi hem hisseden hem faktörden ayıklandıktan sonra o faktörün açıklama gücünün en az yüzde 5 olması ve en az iki yıldızla anlamlı çıkması gerekir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.