Wiki›Temettü ve Sermaye İşlemleri
Kâr Dağıtım Oranı
Kâr dağıtım oranı, şirketin net kârının yüzde kaçını temettü olarak ortaklarına dağıttığını gösterir. Temettünün kârla ne kadar rahat karşılandığını ölçer; yüzde 100'e yaklaşan oran, ödemenin sürmesinin zorlaşabileceğine işaret eder.
Bir ailenin aylık gelirinin ne kadarını harcadığı, ne kadarını biriktirdiği ailenin geleceği hakkında çok şey söyler. Kâr dağıtım oranı aynı ayrımı şirket için yapar: kârın ne kadarı ortaklara dağıtılıyor, ne kadarı şirkette kalıp büyümeye ya da borç ödemeye ayrılıyor?
Nasıl hesaplanır
Sonuç yüzde olarak okunur. Kalan kısım, yani yüzde 100’den dağıtım oranı çıkarıldığında bulunan değer, kâr tutma oranıdır. Net kâr sıfır ya da eksiyse oran anlamını yitirir.
Örnek
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Net kâr | 500 Mn TL | 200 Mn TL |
| Dağıtılan temettü | 150 Mn TL | 220 Mn TL |
| Kâr dağıtım oranı | yüzde 30 | yüzde 110 |
A kârının üçte birinden azını dağıtıyor; kâr bir miktar düşse bile temettüyü karşılayacak pay kalıyor. B kârından fazlasını dağıtıyor: aradaki 20 Mn TL geçmiş yıllarda biriken kârdan, kasadaki nakitten ya da borçtan gelir. Bu durum bir iki yıl sürebilir, kalıcı olamaz.
Nasıl yorumlanır
- Düşük oran, kârın büyük kısmının şirkette kaldığını gösterir. Kâr yatırıma gidiyorsa büyüme, gitmiyorsa atıl nakit birikimi anlamına gelebilir.
- Yüksek oran, olgun ve yatırım ihtiyacı az şirketlerde olağandır. Kâr düştüğünde temettünün de düşme ihtimali artar.
- Yüzde 100’ün üstü, dağıtımın o yılın kârından karşılanmadığını söyler.
- Nakitle birlikte okunur. Kâr yüksek olsa da serbest nakit akışı temettüyü karşılamıyorsa dağıtım borçla ya da birikimle finanse ediliyordur.
Dikkat
- Temettü çoğunlukla bir önceki yılın kârından ödenir. Bu yılın ödemesini bu yılın kârına bölmek, kârı hızla değişen şirkette yanıltıcı sonuç verir.
- Tek seferlik bir gelir kârı şişirip oranı düşük gösterebilir; tek seferlik bir gider de tersini yapar.
- Şirketin dağıtabileceği tutar yasal kayıtlardaki kârla da sınırlıdır. Enflasyona göre düzeltilmiş tablolardaki net kârla bu tutar farklı olabilir.
Finemar'da bu sayı
ABD hisselerinin Temettü ve Geri Alım sekmesinde Dağıtım oranı, son 12 ayda ödenen temettünün son 12 ayın net kârına bölünmesidir; dönem tablosunda her dönem için Dağıtım (%) sütunu yer alır, net kâr sıfır ya da eksiyse hücre boş kalır. Aynı sekmedeki Serbest nakit kapsaması, temettü ile pay geri alımının toplamını serbest nakit akımına böler. BIST hisselerinde oran Strateji Kütüphanesi’nin temettü stratejilerinde Temettü dağıtım oranı sütunu olarak görünür: son 12 ayda nakit akış tablosunda görülen temettü ödemeleri son 12 ayın net kârına bölünür ve yüzde değil oran olarak (0,45 gibi) yazılır. Güvenli Yüksek Temettü (Verim Tuzağı Filtreli) stratejisi verimi en yüksek dilimden, bu oranı varsayılan olarak 0,7’yi aşmayan, serbest nakit akışı temettüyü karşılayan, finansal borcu özkaynağından az ve kârı pozitif şirketleri seçer.
Derinlemesine
Kârın tutulan kısmı ve büyüme
Şirkette kalan kâr yeniden yatırıldığında büyümenin kaynağı olur. Kabaca, şirketin dışarıdan sermaye almadan sürdürebileceği büyüme hızı özkaynak kârlılığı ile kâr tutma oranının çarpımına yakındır. Özkaynak kârlılığı yüzde 20 olan ve kârının yarısını dağıtan şirket, bu yaklaşımla yılda yüzde 10 civarında büyüyebilir. Dağıtım oranı yükseldikçe bu hız düşer.
Nakit akışına göre dağıtım oranı
Net kâr muhasebe kurallarıyla oluşur, temettü ise nakitle ödenir. Bu yüzden ödenen temettüyü serbest nakit akışına bölen ikinci bir oran da kullanılır. Kârla hesaplanan oran makul görünürken nakit oranı yüzde 100’ü aşıyorsa, kâr nakde dönüşmüyor ya da yatırım harcamaları nakdi tüketiyor demektir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.