Wiki›Temettü ve Sermaye İşlemleri
Pay Geri Alımı
Pay geri alımı, şirketin kendi paylarını borsadan satın almasıdır. Satan ortak nakit alır, kalan ortakların şirketteki payı büyür ve hisse başına kâr artar. Temettünün yanında ortağa nakit döndürmenin ikinci yoludur.
Dört ortaklı bir dükkânda ayrılmak isteyen ortağın payı kasadaki parayla satın alınırsa kalan üç ortağın her biri dükkânın daha büyük bir parçasına sahip olur. Pay geri alımı bunun borsadaki karşılığıdır: şirket kendi paylarını satın alır, kalan ortakların payı büyür.
Nasıl hesaplanır
Geri alımın büyüklüğü, harcanan tutarın şirketin piyasa değerine oranıyla ölçülür:
Temettü verimiyle toplandığında şirketin ortaklarına döndürdüğü toplam nakit görülür:
İkisi de yüzde olarak okunur. Geri alınan paylar dolaşımdan çekildiği için hisse başına kâr kalan pay sayısıyla hesaplanır.
Örnek
Net kârı 100 Mn TL, pay sayısı 100 Mn, hisse fiyatı 20 TL olan Şirket A, 100 Mn TL ile kendi paylarından 5 Mn adet satın alıyor:
| Geri alım öncesi | Geri alım sonrası | |
|---|---|---|
| Dolaşımdaki pay | 100 Mn | 95 Mn |
| Net kâr | 100 Mn TL | 100 Mn TL |
| Hisse başına kâr | 1,00 TL | 1,05 TL |
Piyasa değeri 2.000 Mn TL olduğu için geri alım verimi yüzde 5’tir. Kâr değişmeden hisse başına kâr yüzde 5 artmıştır. Kasadan çıkan nakit faiz geliri getiriyorduysa kâr bir miktar azalır; örnek bunu yok sayar.
Nasıl yorumlanır
- Ortağa nakit döndürmenin ikinci yoludur. Temettüde her ortak nakit alır, geri alımda yalnız satan ortak alır, kalanların payı büyür.
- Fiyat önemlidir. Pay, değerinin altında bir fiyattan geri alınırsa kalan ortaklar kazanır; pahalıyken yapılan geri alım onların aleyhinedir.
- Pay sayısının gerçekten azalıp azalmadığına bakılır. Çalışanlara verilen paylar ya da yeni pay ihracı geri alımın etkisini silebilir.
- Nakit kaynağı okunur. Serbest nakit akışıyla yapılan geri alım ile borçla yapılan geri alımın riski farklıdır.
Dikkat
- Hisse başına kârdaki artış, faaliyet büyümesinden değil pay sayısının azalmasından gelebilir.
- Geri alım programının ilan edilmesi alımın yapılacağı anlamına gelmez; program yalnız üst sınırı belirler.
- Geri alınan paylar iptal edilmedikçe ileride yeniden piyasaya sunulabilir.
Finemar'da bu sayı
Pay geri alımı sitede ABD hisseleri için, şirketlerin SEC’e verdiği finansal tablolardan hesaplanır. Hisse sayfasının Temettü ve Geri Alım sekmesinde Geri alım verimi, son dört çeyrekte adi pay geri alımına harcanan tutarın piyasa değerine oranıdır. Toplam hissedar getirisi temettü verimi ile geri alım veriminin toplamıdır. Pay adedi değişimi dolaşımdaki adi pay adedinin beş mali yıldaki değişimidir; eksi değer pay sayısının eridiğini gösterir. Amerika hisse tablosundaki Geri Alım Verimi (%), Geri Alım (Mn $) ve Hisse Sayısı Değişimi 1Y (%) sütunları aynı veriden gelir. BIST hisseleri için geri alım tutarı hesaplanmaz: Strateji Kütüphanesi’nin Meb Faber, Ortağa Dönen Nakit stratejisindeki hissedar verimi, temettü verimi ile borç azaltmayı toplar. Etki Analizi sekmesinde KAP’taki geri alım bildirimleri Sermaye olayları arasında yer alır.
Derinlemesine
Geri alım mı, temettü mü
Temettü her yıl beklenti yaratır; kesilmesi kötü haber olarak okunur. Geri alım ise bir yıl yapılıp ertesi yıl yapılmayabilir, şirkete esneklik tanır. Vergi açısından da fark vardır: temettüde ödeme anında stopaj kesilir, geri alımda kalan ortak vergiyi ancak payını elden çıkardığında ve değer artışı üzerinden öder. Bu yüzden bazı piyasalarda şirketler nakdi ağırlıklı olarak geri alımla döndürür.
Net geri alım
Şirketler çalışanlarına pay verir ya da yeni pay ihraç eder; bu da pay sayısını artırır. Geri alımın gerçek etkisi, geri alınan pay sayısından yeni çıkan pay sayısı düşülerek bulunur. Bu yüzden geri alım tutarıyla birlikte dolaşımdaki pay adedinin yıllar içindeki seyrine bakılır: tutar büyük olduğu halde pay sayısı azalmıyorsa geri alım seyrelmeyi telafi etmekten öteye geçmiyordur.
Geri alım programı
Şirket geri alımı genel kurulun onayladığı bir programla yapar. Programda alınabilecek en fazla pay sayısı, ayrılan fon ve süre yazar. Yapılan alımlar KAP’ta bildirilir; bildirimler gerçekleşen alımı, programın ilanı ise yalnız izin verilen sınırı gösterir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.