Wiki›Finemar Skorları
Geçmiş Performans Skoru
Geçmiş Performans Skoru, bir şirketin son yıllardaki kâr büyümesini, kâr marjının gidişatını, özkaynak kârlılığının sürekliliğini ve hissenin enflasyona göre getirisini 100 üzerinden puanlar. Beş kriter 20'şer puan taşır.
Bir şirketin karnesi, tek bir iyi yıldan değil yıllar içinde biriken sonuçlardan okunur. Geçmiş Performans Skoru şirketin son yıllarda ne kadar istikrarlı kâr ürettiğine ve bunun hissedara getiri olarak ne kadar yansıdığına bakar.
Neyi ölçer
Beş kriterin her biri 20 puan, toplam 100 puandır. Dört kriter şirketin finansal geçmişine bakar: net kârın enflasyondan arındırılmış büyümesi, kâr marjının yönü, özkaynak kârlılığının artıda kalıp kalmadığı ve sektörle kıyası. Beşinci kriter hissenin son bir yıllık getirisini enflasyonla, riskle ve piyasayla karşılaştırır.
Kriterler düzeyden çok sürekliliğe önem verir. Kâr ve marj kriterlerinde puanın bir kısmı son sekiz dönemin yönünden ve bu yönün ne kadar düzenli olduğundan gelir; özkaynak kârlılığında tek bir dönem değil son beş dönemin ortancası sayılır.
Kriterler
| Kriter | Neye bakar | Puan |
|---|---|---|
| 1. Reel Kâr Büyümesi | Net kârın son üç yıldaki yıllık bileşik büyümesi, enflasyondan arındırılmış; son sekiz dönemde kârın yönü | Reel büyüme artıdaysa 10; kâr son sekiz dönemde istikrarlı yükseliyorsa 10, yükseliyorsa 5 |
| 2. Büyüyen Kâr Marjı Trendi | Net kâr marjının son dört dönemlik ortalaması, son sekiz dönemdeki yönü ve dalgalanması | Son dört dönemin ortalaması önceki dört dönemden yüksekse 10, değilse marj artıda ve yön yukarıysa 5; yön istikrarlı yukarıysa 7, yukarıysa 3; marj dalgalanması 5 yüzde puanın altındaysa 3 |
| 3. Pozitif Özkaynak Kârlılığı (ROE) | Son beş dönemin ortanca özkaynak kârlılığı ve güncel değeri | Ortanca artıdaysa 14, güncel değer artıdaysa 6 |
| 4. Sektör Üstü Özkaynak Kârlılığı | Özkaynak kârlılığının sektör ortancasıyla ve tahmini sermaye maliyetiyle kıyası | Sektör ortancasının üstündeyse 12; sermaye maliyetini aşıyorsa 8, 5 yüzde puandan az geride kalıyorsa 4 |
| 5. Hisse Getirisi vs Enflasyon (YOY) | Hissenin son bir yıllık getirisi: reel getiri, Sharpe oranı ve XU100’e göre alfa | Reel getiri artıdaysa 8; Sharpe 1’in üstündeyse 6, 0,5’in üstündeyse 3; alfa artıdaysa 6, eksi 5 yüzde puanın üstündeyse 3 |
Dördüncü kriterde sermaye maliyeti, sektör ortanca özkaynak kârlılığının 0,8 katı alınır ve yüzde 15’in altına inmez. Beşinci kriter için en az bir yıllık fiyat geçmişi gerekir; alfa hesaplanamazsa Sharpe oranının puanları iki katına çıkar (12 ve 6).
Nasıl yorumlanır
- 80 ve üstü “Kusursuz Geçmiş Performans”, 60 ile 80 arası “Ortalama Üstü İstikrar”, 40 ile 60 arası “Kararsız Trendler”, 40’ın altı “Zayıf Finansal Geçmiş” başlığıyla gösterilir.
- Etiketler: “Reel Kâr Büyümesi”, “Tutarlı Marj Trendi” ve “Enflasyonu Yenme” 15, “Pozitif Kârlılık (ROE)” 14, “Sektör Üstü Verim” 12 puandan itibaren yeşil yanar.
- Şirket ile hisse ayrı okunur. İlk dört kriter işin kendisine, beşincisi hissenin piyasadaki seyrine bakar. İlk dördü yüksek, beşincisi düşük bir şirkette iyi giden iş henüz fiyata yansımamış olabilir; tersi, fiyatın işten hızlı koştuğunu düşündürür.
- Zararlı dönemler ağır cezalandırılır. Ortanca özkaynak kârlılığı eksiye düşen şirket 3. kriterin 14 puanını, güncel kârlılığı eksi olan 6 puanını kaybeder.
Dikkat
- Skor geriye bakar. Çelik ya da kimya gibi döngüsel sektörlerde kârın ve marjın üst üste arttığı yıllar döngünün tepesine denk gelir; skor tam da döngünün dönmek üzere olduğu noktada en yüksek görünebilir.
- Bir yıllık hisse getirisi başlangıç gününe duyarlıdır. Bir yıl önce sert düşüş yaşamış bir hisse, toparlanmasıyla 5. kriterden yüksek puan alabilir.
- Halka arzı yeni olan şirkette fiyat geçmişi bir yılı doldurmadıkça 5. kriter puan almaz; fiyat geçmişi 50 günden kısaysa skor BIST Hisseler listesinde boş bırakılır.
- Bankada, sigortada ve öteki finans kurumlarında 2. kriter net kâr marjı yerine kurumun kendi marjına bakar; puan sanayi şirketininkiyle birebir kıyaslanmaz.
Finemar'da bu sayı
Hisse sayfasındaki Kapsamlı Rapor’un Geçmiş Performans bölümü 100 üzerinden puanı, beş kriterin etiketlerini ve kısa bir hükmü veren bir özet kutusuyla açılır; altında her kriter 20 üzerinden kendi puanıyla yer alır. BIST Hisseler tablosunda puan Geçmiş Skoru(/100) sütununda, Filtrele panelinin Analiz Skorları grubunda Geçmiş Performans (0-100) ölçütünde görünür. Ana sayfadaki Performans sekmesi skoru en yüksek beş hisseyi gösterir.
Puanlar her gece bütün hisseler için toplu olarak yeniden hesaplanır ve gün sonu kapanış fiyatını kullanır; Kapsamlı Rapor bölümü aynı gece hesabını okur. Bilançosu henüz açıklanmamış ya da fiyat geçmişi 50 günden kısa yeni halka arzlarda liste sütunu boş kalır.
Derinlemesine
İstikrar nasıl ölçülür
Kâr ve marj kriterlerinde son sekiz dönemin değerlerine düz bir doğru oturtulur. Doğrunun eğimi artıysa yön yukarı sayılır. Doğrunun değerleri ne kadar iyi açıkladığını gösteren R² kârda 0,5’in, marjda 0,4’ün üstündeyse yükseliş istikrarlı kabul edilir ve tam puan verilir. Aynı ortalama artışa sahip iki şirketten iniş çıkışlı olanı daha az puan alır.
Reel kâr büyümesi için üç yıllık veri yoksa iki yıllık, o da yoksa bir yıllık büyüme kullanılır. Büyümenin başladığı ve bittiği dönemin ikisinde de kârın artı olması gerekir.
Hisse getirisi kriterinin üç parçası
Getiri son 252 işlem gününün başı ile sonu arasındaki fiyat değişimidir. Sharpe oranı bu getirinin enflasyonu aşan kısmının yıllık oynaklığa bölümüdür; 1’in üstü, alınan her birim riske karşılık enflasyonun üstünde bir birimden fazla getiri demektir. Alfa ise hissenin XU100’e göre duyarlılığı (beta) hesaba katıldıktan sonra kalan getiri farkıdır. Endeks enflasyonun 10 yüzde puan üstünde getiri sağladığında betası 1,5 olan bir hissenin enflasyonu 15 yüzde puan aşması beklenir; hisse enflasyonu 20 yüzde puan aştıysa alfa artı 5’tir.
Bankalar ve öteki finans kurumları
İkinci kriter bankada net faiz marjına bakar: son 12 ayın net faiz gelirinin aktife oranı yüzde 4’ün üstündeyse 8, yüzde 2,5’in üstündeyse 5, artıdaysa 2 puan; son sekiz dönemde istikrarlı yükseliyorsa 7, yükseliyorsa 3 puan; kredi karşılıkları düşüldükten sonra da artıda kalıyorsa 5 puan. Sigortada teknik bölüm dengesinin teknik gelirlere oranı (yüzde 25, 15 ve 5 eşikleri), aracı kurum ve faktoring şirketlerinde net kârın çekirdek gelire oranı (yüzde 40, 20 ve 0 eşikleri) kullanılır; bu kurumlarda son bileşen, oranın son dört dönemlik ortalamasının önceki dört dönemden yüksek olmasıdır. Öteki dört kriter aynı kalır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.