Wiki›Finemar Skorları
Büyüme Skoru
Büyüme Skoru, bir şirketin enflasyonun üstünde büyüyüp büyümediğini ve büyümenin kâra yansıyıp yansımadığını 100 üzerinden puanlar. Reel ciro büyümesi, sürdürülebilir büyüme, operasyonel kaldıraç, hisse başı kazanç ve pazar payı kazanımı 20'şer puan taşır.
Yüksek enflasyonda hemen her şirketin cirosu büyür; asıl soru, büyümenin fiyat artışının ötesine geçip geçmediği ve kâra ne kadar yansıdığıdır. Büyüme Skoru bu iki soruyu beş kriterle cevaplar.
Neyi ölçer
Beş kriterin her biri 20 puan, toplam 100 puandır. Üç kriter cironun gidişatına bakar: enflasyondan arındırılmış büyüme hızı, bu hızın ne kadar istikrarlı olduğu ve ciro artışının enflasyonu ne kadar aştığı. İki kriter büyümenin kâra yansımasına bakar: faaliyet kârının satışlardan hızlı büyüyüp büyümediği ve hisse başına kazancın artışı. Bir kriter de şirketin dışarıdan sermaye almadan ulaşabileceği büyüme hızını ölçer.
Kriterler farklı zaman pencerelerine bakar. Reel ciro büyümesi üç yılın, hisse başı kazanç son bir yılın, pazar payı kriteri son iki yılın verisini kullanır. Puanların çoğu kademelidir: ölçü alt sınırda 0, üst sınırda 20 puan alır, arada doğrusal artar.
Kriterler
Sanayi, ticaret ve hizmet şirketlerinde:
| Kriter | Neye bakar | Puan |
|---|---|---|
| 1. Reel Ciro Büyümesi | Satışların son üç yıldaki yıllık bileşik büyümesi, enflasyondan arındırılmış; yıllık büyüme oranlarının dalgalılığı | Reel büyüme yüzde 0’da 0, yüzde 12 ve üstünde 20, arası doğrusal; büyüme oranları çok dalgalıysa puan yüzde 35 azaltılır |
| 2. Sürdürülebilir Büyüme Oranı (SGR) | Özkaynak kârlılığının yüzde 60’ı: kârın bu kadarı işte tutulursa dışarıdan sermaye almadan ulaşılabilecek büyüme hızı | Yüzde 5’te 0, yüzde 20 ve üstünde 20, arası doğrusal; bir önceki dönemden düşükse puan yüzde 15 azaltılır |
| 3. Operasyonel Kaldıraç | Esas faaliyet kârındaki yıllık değişimin satışlardaki yıllık değişime oranı | Satışlar büyürken oran 2 ile 3 arasındaysa 20, 1 ya da 4 ise 10, 0 ve altında ya da 5 ve üstünde 0; satışlar küçülüyorsa 0 |
| 4. Hisse Başı Kazanç (HBK) Büyümesi | Hisse başına kazancın bir yıl öncesine göre değişimi | Yüzde 0’da 0, yüzde 30 ve üstünde 20, arası doğrusal; ödenmiş sermaye bir yılda yüzde 5’ten fazla arttıysa puan yarıya iner; iki dönemden biri zararlıysa 0 |
| 5. Enflasyonu Aşan Ciro Büyümesi | Son sekiz dönemin her birinde cironun bir yıl öncesine göre büyümesi, o dönemin yıllık enflasyonunun 1,2 katıyla kıyaslanarak | Ortalama büyüme bu eşiği 15 yüzde puan aşıyorsa 14, eşiğin 5 yüzde puan gerisindeyse 0, arası doğrusal; eşiği aşan dönemlerin payı kadar en çok 6 ek puan |
Dördüncü kriterde hisse başına kazanç, net kârın ödenmiş sermayeye bölünmesiyle bulunur. Bankalarda ve öteki finans kurumlarında 1., 2., 3. ve 5. kriter kurumun kendi kalemleriyle kurulur; hisse başı kazanç kriteri aynı kalır.
Nasıl yorumlanır
- 80 ve üstü “Güçlü Büyüme Momentumu”, 60 ile 80 arası “Sağlıklı Gelişim”, 40 ile 60 arası “Zayıf Momentum”, 40’ın altı “Durgunluk / Daralma” başlığıyla gösterilir.
- Ciro ile kârı ayırmak: 3. ve 4. kriter yüksek, 1. kriter düşükse kâr satışlardan hızlı büyüyor demektir; büyüme hacimden çok verimlilikten gelir. Tersi, satışı büyüyen ama kârı yerinde sayan bir şirketi gösterir.
- Örnek: özkaynak kârlılığı yüzde 25 olan şirketin sürdürülebilir büyüme oranı yüzde 15’tir ve 2. kriterden yaklaşık 13 puan alır. Kârlılık bir önceki dönemden düşmüşse puan 11’e iner.
- Özet kutusundaki etiketler bir kriter 15 puana ulaştığında yeşil yanar.
Dikkat
- Enflasyonu Aşan Ciro Büyümesi (12 Ekim 2026’ya kadar “Pazar Payı Kazanımı” adıyla görünüyordu) şirketin sektördeki payını ölçmez; ciro büyümesinin enflasyonun 1,2 katını aşıp aşmadığına bakar. Sektörün tamamı hızlı büyüyorsa sektördeki her şirket bu kriterden yüksek puan alabilir. Bankalarda ve öteki finans kurumlarında kriter adı Pazar Payı Kazanımı olarak kalır, çünkü orada aktif büyümesi gerçekten sektör ortancasıyla kıyaslanır.
- Satın alma, birleşme ya da bir iş kolunun elden çıkarılması ciroyu tek seferde değiştirir; skor bunu şirketin kendi büyümesinden ayırmaz.
- Sermaye artırımından sonra pay sayısı arttığı için hisse başı kazanç düşer ve 4. kriter bir yıl boyunca düşük kalabilir.
- Faaliyet kârı sıfıra yakın bir tabandan toparlanırken operasyonel kaldıraç çok büyük çıkar ve 3. kriter puan vermez; bu, iyileşmenin değil oranın aşırılığının sonucudur.
Finemar'da bu sayı
Hisse sayfasındaki Kapsamlı Rapor’un Büyüme bölümü 100 üzerinden puanı, beş kriterin etiketlerini ve kısa bir hükmü veren bir özet kutusuyla açılır; altında her kriter 20 üzerinden kendi puanıyla yer alır. BIST Hisseler tablosundaki Büyüme Skoru(/100) sütunu ve Filtrele panelinin Analiz Skorları grubundaki Büyüme (0-100) ölçütü aynı puanı kullanır. Ana sayfadaki Büyüme sekmesi skoru en yüksek beş hisseyi gösterir.
Puanlar her gece bütün hisseler için toplu olarak yeniden hesaplanır; Kapsamlı Rapor bölümü aynı hesap fonksiyonunu kullanır. Puan yalnız bilanço verisine dayanır, hisse fiyatından etkilenmez. Bilançosu henüz açıklanmamış yeni halka arzlarda skor hesaplanmaz.
Derinlemesine
Bankalar ve öteki finans kurumları
| Kriter | Neye bakar | Puan |
|---|---|---|
| 1. Çekirdek Gelir Büyümesi | Net faiz geliri ile net ücret ve komisyon gelirinin son 12 aylık toplamının üç yıllık reel bileşik büyümesi | Ticari şirketlerle aynı ölçek: yüzde 0’da 0, yüzde 12’de 20 |
| 2. İçsel Sermaye Üretimi (ICGR) | Özkaynak kârlılığının yüzde 60’ı | Yüzde 3’te 0, yüzde 18’de 20; önceki dönemden düşükse puan yüzde 15 azaltılır |
| 3. Kredi vs Mevduat Büyümesi | Kredilerin bir yıllık reel büyümesi ve mevduat büyümesinin buna yetişip yetişmediği | Reel kredi büyümesi eksi yüzde 5’te 0, yüzde 10’da 14 puan; mevduat büyümesi kredi büyümesinin yüzde 85’ine ulaşıyorsa 6 puan daha |
| 5. Pazar Payı Kazanımı | Aktiflerin bir yıllık büyümesinin sektördeki kurumların ortanca aktif büyümesine oranı | Oran 0,9’da 0, 1,3’te 20; reel aktif büyümesi eksi yüzde 5’in altındaysa puan yarıya iner |
Sigorta şirketinde çekirdek gelir teknik gelirler ile teknik bölüm dengesinin toplamıdır; krediler yerine brüt yazılan primler, mevduat yerine teknik karşılıklar kullanılır ve aktif büyümesi sigorta şirketlerinin ortancasıyla kıyaslanır. Aracı kurumda çekirdek gelir finans sektörü faaliyetlerinden elde edilen brüt kâr, faktoring şirketinde faktoring ve kiralama gelirleridir.
Operasyonel kaldıraç neden ortada en yüksek puanı alır
Oran, satışlar yüzde 1 büyüdüğünde faaliyet kârının yüzde kaç büyüdüğünü gösterir. 1’in üstündeki değer kârın satıştan hızlı büyüdüğünü, sabit giderlerin daha geniş bir satışa yayıldığını anlatır. Çok yüksek değerler ise çoğunlukla kârın küçük bir tabandan sıçradığı dönemlerde görülür ve kalıcı değildir; eksi değer, satış artarken kârın gerilediğini gösterir. Skor bu yüzden 2 ile 3 arasını ödüllendirir, iki uca doğru puanı azaltır. Oran son dört dönemin her biri için bir yıl önceki aynı dönemle hesaplanır ve ortancası alınır.
Dalgalılık cezası
Birinci kriter yalnız ortalama büyümeye bakmaz. Son on iki döneme kadar yıllık büyüme oranlarının standart sapması ortalamalarının 1,5 katına ulaşırsa büyüme düzensiz sayılır ve puan yüzde 35 azaltılır. Bir yıl yüzde 80 büyüyüp ertesi yıl daralan şirket, her yıl düzenli büyüyen şirketle aynı ortalamaya sahip olsa da daha düşük puan alır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.