Wiki›Finemar Skorları
Kârlılık Skoru
Kârlılık Skoru, bir şirketin marjlarının gidişatını ve piyasanın bu kâra biçtiği fiyatı 100 üzerinden puanlar. Brüt kâr ve FAVÖK marjının bir yıl öncesine göre seyri ile FD/FAVÖK ve F/K'nın şirketin kendi geçmişine ve sektöre göre yeri 20'şer puanla değerlendirilir.
Kârlı bir şirket ile kârlılığı iyileşen bir şirket aynı şey değildir; ikisinin de hissesi pahalı ya da ucuz olabilir. Kârlılık Skoru bu üç soruyu birlikte sorar: marjlar genişliyor mu, piyasa bu kâra ne kadar fiyat biçiyor, bu fiyat şirketin geçmişine ve sektörüne göre nerede?
Neyi ölçer
Beş kriterin her biri 20 puan, toplam 100 puandır. İki kriter faaliyetin kendisine bakar: brüt kâr marjı ve FAVÖK marjı bir yıl öncesine göre genişliyor mu. Üç kriter kârın fiyatına bakar: FD/FAVÖK’ün şirketin kendi geçmişindeki yeri, FD/FAVÖK ve F/K’nın sektör ortancasına göre konumu. Skor böylece kârlılığın yönünü, kârın ucuzluğuyla birlikte puanlar.
Puanların çoğu kademelidir: ölçü belirlenen alt sınırda 0, üst sınırda 20 puan alır, arada doğrusal artar. Sınırın hemen altında kalan şirket puanın tamamını kaybetmez.
Kriterler
Sanayi, ticaret ve hizmet şirketlerinde:
| Kriter | Neye bakar | Puan |
|---|---|---|
| 1. Tarihsel FD/FAVÖK | Bugünkü FD/FAVÖK’ün şirketin geçmiş dönemlerdeki FD/FAVÖK değerleri arasındaki sırası | Geçmişin en ucuz yüzde 15’lik diliminde 20, en pahalı ucunda 0, arası doğrusal |
| 2. Brüt Kâr Marjı Trendi | Brüt kâr marjının son dört dönemlik ortalamasının, bir yıl önceki dört dönemin ortalamasına göre değişimi | Eksi 3 yüzde puan ya da daha kötüsü 0, artı 5 yüzde puan ya da daha iyisi 20, arası doğrusal |
| 3. Operasyonel Verimlilik | FAVÖK marjının aynı yöntemle ölçülen değişimi ve pazarlama ile genel yönetim giderlerinin satışa oranı | Marj değişimi 2. kriterle aynı ölçekte; gider oranı bir yıl öncesine göre artmamışsa 3 ek puan, en çok 20 |
| 4. FD/FAVÖK Çarpanının Sektör Kıyası | Sektör ortancası FD/FAVÖK’ün şirketin FD/FAVÖK’üne oranı | Oran 0,85 ve altında 0, 1,4 ve üstünde 20, arası doğrusal; satışlar bir yıl öncesine göre büyümemişse puan yüzde 40 azaltılır |
| 5. F/K Oranının Sektör Kıyası | Sektör ortancası F/K’nın şirketin F/K’sına oranı | 4. kriterle aynı ölçek; F/K şirketin kendi geçmiş ortalamasının ya da 10’un altındaysa 3 ek puan, en çok 20 |
FAVÖK’ü ya da net kârı eksi olan şirkette ilgili çarpan hesaplanmaz ve o kriter puan almaz. Bankalarda ve öteki finans kurumlarında ilk üç kriter değişir; son iki kriterde FD/FAVÖK yerine PD/DD ve F/K sektörle kıyaslanır.
Nasıl yorumlanır
- 80 ve üstü “Mükemmel Kârlılık Modeli”, 60 ile 80 arası “Güzel Kâr Üretimi”, 40 ile 60 arası “Ortalama Marjlar”, 40’ın altı “Kârlılık Sorunları” başlığıyla gösterilir.
- İki yarı ayrı okunur. 2. ve 3. kriter işin gidişatını, 1., 4. ve 5. kriter fiyatı ölçer. Marj kriterlerinde tam puan alıp çarpan kriterlerinde düşük kalan şirket, iyileşmesi fiyata yansımış bir şirket olabilir.
- Sektör oranı 1’in üstündeyse şirketin çarpanı sektör ortancasından düşüktür. Oran 1,4 olduğunda şirketin çarpanı ortancanın yaklaşık yüzde 30 altındadır ve tam puan alır.
- Özet kutusundaki etiketler hangi kriterin geçtiğini söyler: Tarihsel Ucuzluk 10 puandan, öteki dördü 15 puandan itibaren yeşil yanar.
Dikkat
- Adı “Kârlılık” olsa da puanın 60’lık kısmı çarpanlardan gelir. Hisse fiyatı yükseldiğinde marjlar yerinde dursa bile skor düşer; bu yüzden skor yeni bilanço gelmeden de değişebilir.
- Marj kriterleri düzeyi değil yönü ölçer. Yüzde 40 marjla çalışıp marjı biraz daralan şirket, yüzde 5 marjla çalışıp marjı genişleyen şirketten düşük puan alabilir.
- Enflasyon muhasebesine geçilen 2023 yıl sonundan sonra çarpanlarda sert bir kırılma vardır. Bugünkü FD/FAVÖK’ü şirketin daha eski dönemleriyle kıyaslayan 1. kriter bu kırılmadan etkilenebilir.
- Az şirketli sektörlerde sektör ortancası birkaç şirketin çarpanına dayanır; 4. ve 5. kriter bu durumda dalgalı olur.
Finemar'da bu sayı
Hisse sayfasındaki Kapsamlı Rapor’un Kârlılık bölümü 100 üzerinden puanı, beş kriterin etiketlerini ve kısa bir hükmü veren bir özet kutusuyla açılır; altında her kriter 20 üzerinden kendi puanıyla yer alır. BIST Hisseler tablosundaki Kârlılık Skoru(/100) sütunu ve Filtrele panelinin Analiz Skorları grubundaki Kârlılık Skoru (0-100) ölçütü aynı puanı kullanır. Ana sayfadaki Kârlılık sekmesi skoru en yüksek beş hisseyi gösterir.
Puanlar her gece bütün hisseler için toplu olarak yeniden hesaplanır. Fiyata bağlı kriterler gün sonu kapanış fiyatını kullanır; Kapsamlı Rapor bölümü puanı yeniden hesaplamaz, aynı gece hesabını okur. Bilançosu henüz açıklanmamış yeni halka arzlarda skor hesaplanmaz.
Derinlemesine
Kendi geçmişiyle kıyas nasıl kurulur
Birinci kriter için her geçmiş dönemin FD/FAVÖK’ü yeniden hesaplanır. Piyasa değeri, dönem sonundan iki ay sonraki kapanış fiyatıyla kurulur; bilanço o tarihte açıklanmış olacağı için o gün bilinmeyen bir bilgi hesaba girmez. Bu değere dönemin net borcu eklenir ve dönemin son 12 aylık FAVÖK’üne bölünür. Sıfırın altında ya da 300’ün üstünde çıkan değerler atılır.
Bugünkü FD/FAVÖK bu serinin içinde sıralanır. Geçmişin en ucuz yüzde 15’lik diliminde duran şirket 20 puan, tam ortada duran yaklaşık 12 puan alır. Seride dört dönemden az değer kalırsa sabit eşikler kullanılır: FD/FAVÖK 8’in altında 20 puan, 12’nin altında 10 puan. F/K geçmişi yeterliyse bu eşikler 10 ve 14’e çıkar; 14’ün altındaki değerin 10 puan alması için F/K’nın kendi ortalamasının da altında olması gerekir.
Bankalar ve öteki finans kurumları
Bankada brüt kâr ve FAVÖK anlamlı olmadığı için ilk üç kriter bankanın kendi kalemleriyle kurulur:
| Kriter | Neye bakar | Puan |
|---|---|---|
| 1. Gider/Gelir (C/I) | Diğer faaliyet giderlerinin faaliyet gelirleri toplamına oranı | Yüzde 28 ve altında 20, yüzde 48 ve üstünde 0, arası doğrusal |
| 2. Komisyon Payı | Net ücret ve komisyon gelirinin faaliyet gelirleri toplamına oranı | Yüzde 25’te 0, yüzde 55’te 20; son dört dönemin ortalaması önceki dört dönemin yüzde 97’sinin altına inmişse puan yüzde 15 azaltılır |
| 3. Aktif Kârlılığı (ROA) | Son 12 ayın net kârının aktif toplamına oranı | Yüzde 0,8’de 0, yüzde 2,5’te 20 |
| 4. PD/DD Çarpanının Sektör Kıyası | Sektör ortancası PD/DD’nin bankanın PD/DD’sine oranı | 0,85’te 0, 1,4’te 20 |
| 5. F/K Oranının Sektör Kıyası | Sektör ortancası F/K’nın bankanın F/K’sına oranı | 0,85’te 0, 1,4’te 20 |
Sigortada ilk kriter teknik giderlerin teknik gelirlere oranıdır (yüzde 60’ta 20, yüzde 95’te 0 puan), ikincisi teknik bölüm dengesinin teknik gelirlere oranıdır (yüzde 8’de 0, yüzde 30’da 20 puan). Üçüncü kriterde aktif yerine özkaynak kârlılığı ölçülür (yüzde 10’da 0, yüzde 40’ta 20 puan): hayat ve emeklilik şirketlerinde katılımcı fonları aktifi şişirir ve aktif kârlılığını anlamsız kılar. Aracı kurum ve faktoring şirketlerinde de üçüncü kriter özkaynak kârlılığıdır; ilk iki kriter gider oranına ve gelir verimine bakar.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.