Wiki›Finemar Skorları
Ucuzluk Skoru
Ucuzluk Skoru, bir hissenin fiyatının sektörüne, şirketin kendi geçmişine, ürettiği nakde ve kâr büyümesine göre ne kadar ucuz olduğunu 100 üzerinden puanlar. PD/DD, nakit akışı verimi, PEG ve F/K beş kriterde 20'şer puanla değerlendirilir.
Bir hisse iki ayrı anlamda ucuz olabilir: benzerlerinden daha düşük fiyatlanıyordur ya da kendi geçmişinde nadiren bu kadar düşük fiyatlanmıştır. Ucuzluk Skoru ikisini de sorar ve buna şirketin ürettiği nakdi ve kâr büyümesini ekler.
Neyi ölçer
Beş kriterin her biri 20 puan, toplam 100 puandır. Bir kriter hisseyi sektörüyle, iki kriter şirketin kendi geçmişiyle kıyaslar; biri serbest nakit akışının piyasa değerine oranına, biri F/K’nın kâr büyümesine göre düzeyine bakar.
Skor ucuzluğu tek başına ödüllendirmez. Sektör kıyasında düşük PD/DD, özkaynak kârlılığı da sektörün belirgin altındaysa değer tuzağı sayılır ve puanı kırpılır. Bütün kriterler hisse fiyatına bağlı olduğu için skor, yeni bilanço gelmeden de her gün değişebilir.
Kriterler
| Kriter | Neye bakar | Puan |
|---|---|---|
| 1. Sektöre Göre PD/DD | PD/DD’nin ve özkaynak kârlılığının sektör ortancasından sapması | Sektörden düşük PD/DD ve yüksek özkaynak kârlılığı puanı artırır; ikisi de tam sektör ortancasındaysa yaklaşık 12 puan; değer tuzağında puan yüzde 60 azaltılır |
| 2. Nakit Akışı Verimi | Son 12 ayın serbest nakit akışının piyasa değerine oranı | Yüzde 0 ve altında 0, yüzde 15 ve üstünde 20, arası doğrusal |
| 3. Tarihsel PD/DD Dağılımı | Bugünkü PD/DD’nin şirketin geçmişindeki sırası, faiz ortamına göre düzeltilmiş sektör düzeyinden uzaklığı ve defter değerinin büyümesi | Üç ölçü yüzde 40, 40 ve 20 ağırlıkla birleşir; PD/DD geçmişin alt diliminde duruyorsa puan 14 ya da 10’un altına inmez |
| 4. PEG Rasyosu | F/K’nın beş yıllık reel kâr büyümesine oranı | PEG 0,5 ve altında 20, 2 ve üstünde 0, arası doğrusal; F/K hesaplanamıyorsa yerine FD/FAVÖK kullanılır ve eşikler 1,5 katına çıkar |
| 5. Tarihsel F/K Dağılımı | Bugünkü F/K’nın şirketin kârlı dönemlerindeki F/K değerleri arasındaki sırası ve kazanç getirisinin risksiz faizle kıyası | Sıradan en çok 15 puan, geçmişin en ucuz yüzde 15’inde tam; kazanç getirisi risksiz faizi aşıyorsa 5, 5 yüzde puandan az geride kalıyorsa 2 ek puan |
Bankalarda ve öteki finans kurumlarında serbest nakit akışı anlamlı olmadığı için 2. kriterde Gordon Büyüme Modeli kullanılır; öteki dört kriter aynı kalır.
Nasıl yorumlanır
- Puan kademeleri: bölüm özet kutusu skoru dört kademeli bir başlık ve renkle verir; 80 ve üstü en ucuz, 40’ın altı en pahalı kademedir.
- Etiketler: 1., 2. ve 4. kriter 12 puandan, 3. ve 5. kriter 10 puandan itibaren yeşil yanar.
- Sektör ile geçmiş ayrışabilir. Bütün sektörü iskontolu işlem gören bir şirket kendi geçmişine göre ucuz, sektörüne göre ortada görünebilir. Hangi kriterin puan getirdiği, ucuzluğun türünü söyler.
- Kalite ayrı okunur. Ucuzluk Skoru yüksek ama Finansal Sağlık ve Kârlılık skorları düşük bir şirkette düşük fiyat, işteki sorunların yansıması olabilir.
Dikkat
- Serbest nakit akışı yatırım dönemine duyarlıdır. Büyük bir fabrika yatırımı yapan şirket negatif verimle 2. kriterden 0 alır; yatırımı biten şirket bir süre yüksek verim gösterir.
- Beş yıl önceki aynı dönemde ya da bugün zarar eden şirkette kâr büyümesi hesaplanamaz ve 4. kriter puan almaz. Kâr nominal olarak büyüyüp enflasyondan arındırınca küçülmüşse büyüme yüzde 5 kabul edilir.
- Enflasyon muhasebesine geçilen 2023 yıl sonundan sonra çarpanlarda sert bir kırılma vardır. Kendi geçmişine göre kıyaslayan 3. ve 5. kriter bu kırılmadan etkilenebilir.
- Az şirketli bir sektörde ortanca birkaç şirketin değerine dayanır ve 1. kriter dalgalı olur.
Finemar'da bu sayı
Hisse sayfasındaki Kapsamlı Rapor’un Ucuzluk bölümü 100 üzerinden puanı, beş kriterin etiketlerini ve kısa bir hükmü veren bir özet kutusuyla açılır; altında her kriter 20 üzerinden kendi puanıyla yer alır. BIST Hisseler tablosundaki Ucuzluk Skoru(/100) sütunu ve Filtrele panelinin Analiz Skorları grubundaki Ucuzluk Skoru (0-100) ölçütü aynı puanı kullanır. Ana sayfadaki Ucuzluk sekmesi skoru en yüksek beş hisseyi gösterir.
Puanlar her gece bütün hisseler için toplu olarak yeniden hesaplanır ve gün sonu kapanış fiyatını kullanır; Kapsamlı Rapor bölümü aynı gece hesabını okur. Bilançosu henüz açıklanmamış yeni halka arzlarda skor hesaplanmaz.
Derinlemesine
Sektörle kıyas ve değer tuzağı
Sektördeki şirketlerin PD/DD ve özkaynak kârlılığı ortancası ile şirketlerin ortancadan tipik uzaklığı bulunur. Şirketin PD/DD’sinin ortancanın kaç tipik uzaklık altında, özkaynak kârlılığının kaç tipik uzaklık üstünde olduğu toplanır. Toplam 0 ise yaklaşık 12 puan, artı 1,4 ve üstündeyse 20 puan, eksi 2 ve altındaysa 0 puan verilir. Sektörde üçten az şirket varsa ortanca yerine sabit varsayılan değerler kullanılır.
PD/DD ortancanın bir tipik uzaklıktan fazla altındayken özkaynak kârlılığı da yarım tipik uzaklıktan fazla altındaysa kriterde “Değer Tuzağı Riski” uyarısı çıkar ve puan yüzde 60 azaltılır.
Kendi geçmişiyle kıyas
Üçüncü kriterin ilk bileşeni bugünkü PD/DD’nin şirketin geçmiş PD/DD değerleri arasındaki sırasıdır. İkinci bileşende sektör ortanca PD/DD’si yıllık enflasyon oranıyla iskonto edilerek bir “beklenen PD/DD” bulunur; yüksek faiz ortamında düşük çarpanın olağan sayılabilmesi içindir. Bugünkü PD/DD beklenenin yüzde 10 üstündeyse bu bileşen 0, yaklaşık yüzde 23 altındaysa tam puan alır. Üçüncü bileşen defter değerinin son iki yıldaki yıllık büyümesidir: eksi yüzde 5’te 0, yüzde 20’de tam puan. Ağırlıklı toplam 85’e ulaştığında kriter 20 puan alır.
Bugünkü PD/DD geçmişin alt yüzde 45’inde duruyorsa (enflasyon yüzde 20’nin altına inerse bu sınır yüzde 30 olur) kriter en az 14 puan alır. Alt yarıda duruyor ve son dört dönemin PD/DD ortalaması uzun dönem ortalamasının altındaysa taban 10 puandır.
Beşinci kriterde yalnız kârlı dönemlerin F/K’ları sayılır. Kazanç getirisi F/K’nın tersidir; risksiz faiz yerine yıllık enflasyonun 1,05 katı, en az yüzde 20 alınır.
Bankalar ve nakit verimi hesaplanamayan şirketler
Bankada 2. kriter Gordon Büyüme Modeli’nin verdiği adil PD/DD’ye bakar:
Sermaye maliyeti yüzde 22, uzun vadeli büyüme yüzde 8 alınır; bunlar o anki enflasyon yerine uzun dönemi temsil eden varsayımlardır. Adil PD/DD’nin bugünkü PD/DD’ye oranı 0,7’de 0, 1,3’te 20 puan eder.
Banka dışı bir şirkette serbest nakit akışı üç dönemden kısa bir geçmişe dayanıyorsa verim hesaplanmaz ve 2. kriter puan almaz. Kriterde gösterilen indirgenmiş nakit akışı değer bandı bilgi amaçlıdır; puana nakit akışı verimi girer.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.