Finans literatüründe yayınlanan bulguların çoğu tek bir piyasada, genelde ABD’de test edilmiş oluyor. Sonra herkes o bulguyu evrensel bir gerçek gibi kullanmaya başlıyor.
İyi bir sınav var: aynı testi başka piyasalarda tekrarlamak. Sonuçlar çoğu zaman aydınlatıcı, bazen üzücü.
52 haftalık zirve anomalisi bu sınavdan geçmiş bir örnek ve nasıl bir sonuç beklemek gerektiğini iyi gösteriyor.
Orijinal bulgu
George ve Hwang 2004’te Journal of Finance’ta bir ölçü tanımladı: hissenin bugünkü fiyatının son 52 haftadaki en yüksek fiyata oranı.
Bu orana göre sıralama yapıp yüksek olanları alan, düşük olanları satan bir portföyün, klasik momentum stratejilerinden daha güçlü sonuç verdiğini gösterdiler. ABD verisinde aylık ortalama yaklaşık yüzde 0,45.
İki ek bulgu daha önemli. Zirveye yakınlık, geçmiş getirilerin tahmin gücünü hem baskılıyor hem iyileştiriyor. Ve bu ölçüyle tahmin edilen getiriler uzun vadede geri dönmüyor, halbuki klasik momentumun bilinen sorunu uzun vadeli tersine dönüş.
Tekrarlama
2010’da Journal of International Money and Finance’ta yayınlanan bir çalışma aynı stratejiyi 20 büyük piyasada test etti.
Sonuç: 18 piyasada strateji kârlı, 10 piyasada istatistiksel olarak anlamlı. 13 Avrupa piyasasının 9’unda ve Hong Kong’da anlamlı sonuç var. Aylık ortalama getiriler yüzde 0,60 ile 0,94 arasında, yani ABD’de bulunan yüzde 0,45’ten yüksek.
Bu iyi bir tekrarlama sonucu. Bulgu ayakta kaldı ve hatta ABD dışında daha güçlü çıktı.
Ama tam onay değil
Aynı literatürde karşı bulgular da var. Bazı uluslararası çalışmalar momentum ile tersine dönüşün birlikte var olduğunu buluyor ve bu, George-Hwang’in “geri dönmüyor” iddiasını sorgulatıyor.
Yani 20 piyasanın 10’unda anlamlı sonuç, aynı zamanda 10’unda anlamlı sonuç olmadığı anlamına da geliyor. Bardağın hangi tarafına bakacağınız yorum meselesi.
Bu tür sonuçları okurken dikkat edilecek bir nokta var: piyasalar bağımsız değil. Avrupa piyasaları birbirine yüksek korelasyonlu. Dokuz Avrupa piyasasında anlamlı sonuç bulmak, dokuz bağımsız doğrulama değil.
Neden tekrarlama bu kadar önemli
Çünkü tek piyasa sonuçları yanıltıcı olmaya çok müsait.
Aynı ABD verisi üzerinde onlarca yıldır binlerce araştırmacı çalışıyor. Bu kadar çok deneme yapıldığında, tesadüfen iyi sonuç veren düzenler bulunması kaçınılmaz. Buna toplu veri tarama deniyor ve tek tek çalışmalar kendilerini bundan koruyamıyor.
Başka bir piyasada test etmek, bu sorunun en iyi çaresi. Yeni veri, yeni dönem, yeni kurumsal yapı. Bulgu orada da duruyorsa gerçek olma ihtimali ciddi biçimde artıyor.
Son yıllarda finansta bir tekrarlama tartışması yaşanıyor. Yayınlanmış yüzlerce faktörün ne kadarının gerçek olduğu sorgulanıyor ve daha katı istatistiksel eşikler öneriliyor. Tartışmanın özü şu: bir bulgunun anlamlı sayılması için gereken kanıt düzeyi, kaç bulgunun test edildiğine bağlı olmalı.
Türkiye tarafı
Bizim ilgilendiğimiz asıl soru bu bulgunun BIST’te tutup tutmadığı.
Kendi testimizde 52 haftalık zirveye yakınlık ölçüsünün tahmin gücü, daha önce kullandığımız dip tepe konumu ölçüsünün yaklaşık iki katı çıktı. Kesitsel korelasyon 0,022’den 0,043’e yükseldi.
Asıl fark riskte oldu. Maksimum kayıp 2018 sonrası dönemde eksi yüzde 23,5’ten eksi yüzde 18,6’ya, 2021 sonrasında eksi yüzde 17,4’ten eksi yüzde 9,7’ye indi.
Yani uluslararası bulgu bizde de yönü itibarıyla tuttu. Bu bizim için tek başına yaptığımız bir testten daha güçlü bir kanıt, çünkü bağımsız bir literatürle aynı yöne bakıyor.
Ama kritik bir şartla: ölçü tek başına değil, trend durumuyla birlikte anlam kazanıyor. Ayı piyasasında zirveye yakın olmak bizim verimizde belirgin biçimde olumsuz.
Bir bulguyu değerlendirirken
Şu sıralamayı kullanmak faydalı.
En zayıf kanıt: tek piyasa, tek dönem, tek yöntem.
Daha güçlü: aynı bulgu farklı dönemlerde tutuyor.
Daha da güçlü: farklı piyasalarda bağımsız araştırmacılar tarafından tekrarlanmış.
En güçlü: tekrarlanmış ve neden çalıştığına dair test edilebilir bir açıklaması var.
52 haftalık zirve anomalisi bu ölçekte iyi bir yerde duruyor. Davranışsal açıklaması makul, tekrarlanmış ve mekanizması test edilebilir.
Bizim kendi bulgularımızın çoğu ise henüz ilk basamakta. Bunu bilerek kullanmak gerekiyor.
Kaynaklar
- George & Hwang, The 52-Week High and Momentum Investing, Journal of Finance 59(5)
- The 52-week high momentum strategy in international stock markets, Journal of International Money and Finance
- The 52-week high and momentum investing in international stock indexes
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.