Şirket yöneticilerinin kendi hisselerinde yaptığı işlemleri takip etmek yaygın bir fikir. ABD literatüründe bu konuda geniş kanıt var.
Türkiye için de çalışmalar var ve sonuçları takip etmeye değer.
Veri tarafı
Bir çalışma Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun düzenleyici veri setini kullanarak 2009-2015 döneminde Borsa İstanbul’da işlem gören firmalarda içeridekilerin alım ve satım işlemlerinin sayı ve hacmini inceliyor.
Bu önemli bir veri seti çünkü kamuya açık bildirimlerden daha kapsamlı. Bulguları şöyle özetleniyor: Türk piyasasında şirket içindekiler aktif işlem yapıyor, işlem kalıpları firma büyüklüğüne göre değişiyor ve farklı pozisyonlardaki kişiler farklı davranıyor.
Son madde önemli. Genel müdürün işlemi ile bir yönetim kurulu üyesinin işlemi aynı bilgi değerini taşımıyor.
Getiri tarafı
İMKB üzerine yapılan bir başka çalışma, oynak bir gelişmekte olan piyasada içeriden öğrenen işlemlerini değerlendiriyor ve bu kişilerin alım satım kararlarının aşırı getiri üretip üretmediğini, diğer piyasa katılımcılarına sinyal verip vermediğini test ediyor.
Sonuç, tüm içeriden öğrenen gruplarının piyasa bilgisini kullandığı ve bilerek ya da bilmeyerek piyasaya bilgi sızdırdığı yönünde.
Yani sinyal var. Bunun ne kadar güçlü olduğu ve maliyet sonrası kullanılabilir olup olmadığı ayrı bir soru.
Yasal çerçeve ve fiyat bilgilendiriciliği
Daha geniş bir literatür, içeriden öğrenen ticareti yasalarının fiyat bilgilendiriciliğine etkisini inceliyor.
Bulgular çelişkili. Bazı çalışmalar etkin yasanın gelişmekte olan piyasalarda fiyat bilgilendiriciliğini artırdığını ve sermaye verimliliğini yükselttiğini buluyor. Türkiye bu örneklemlerde yer alıyor.
Diğer çalışmalar ise yasanın uygulanmaya başlamasının gelişmiş piyasalarda fiyat bilgilendiriciliğini artırdığını ama gelişmekte olan ülkelerde anlamlı bir değişiklik yaratmadığını buluyor. Açıklama şu: uygulama sonrası içeridekilerin bilgiyi fiyata yansıtma katkısı büyük ölçüde kayboluyor.
Bu ikinci bulgu ilginç bir gerilim yaratıyor. Yasa bir yandan adaleti sağlıyor, diğer yandan fiyatların bilgi taşıma kanallarından birini kapatıyor.
Alım ve satım ayrımı
Bu literatürün en pratik dersi, ABD çalışmalarında olduğu gibi Türkiye için de geçerli görünüyor.
Satım kararının onlarca sebebi olabilir. Kişisel nakit ihtiyacı, vergi, çeşitlendirme, hisse bazlı ödemenin nakde çevrilmesi. Servetinin çoğu tek şirketin hissesinde olan biri için satmak son derece rasyonel.
Alımın ise tek bir mantıklı sebebi var.
Bu asimetri, veriyi okuma biçiminizi belirlemeli. Satımları büyük ölçüde gürültü sayın, alımlara dikkat edin.
Türkiye’ye özgü noktalar
Geri alım programlarıyla karıştırmayın. Şirketin kendi hisselerini geri alması içeriden öğrenen işlemi değil, kurumsal bir karar. Bilgi değeri farklı ve genelde daha zayıf, çünkü bazen fiyatı desteklemek amacıyla yapılıyor.
Ortaklık yapısı yoğun. BIST’te aile ve holding kontrolü yaygın. Kontrol sahibi hissedarların işlemleri, profesyonel yöneticilerin işlemlerinden farklı motivasyon taşıyabiliyor. Miras planlaması, grup içi devir gibi sebepler görünürde bir alım satım gibi kaydedilebiliyor.
Bildirimin kalitesi. Veri ABD Form 4 kadar yapılandırılmış değil. İşlem türünü ve sebebini ayırt etmek her zaman kolay olmuyor.
Nasıl kullanmalı
Insider alımını başlangıç noktası olarak kullanın, sonuç olarak değil.
Anlamlı bir alım görürsünüz, şirketi listeye alırsınız, sonra normal analizinizi yaparsınız. Alım tek başına alma sebebi değil, bakma sebebi.
Anlamlılığı belirleyen şeyler: açık piyasadan yapılmış olması, kişinin servetine göre büyük olması, finansal işlerden sorumlu birinden gelmesi, aynı dönemde birden fazla kişinin alması ve düşüş sonrasında yapılmış olması.
Ve zamanlama beklentinizi ayarlayın. Bu tür bilginin değeri genelde aylar içinde ortaya çıkıyor, ertesi hafta değil. Yöneticinin bildiği şey çoğunlukla bir sonraki çeyreğin nasıl gideceği.
Sınırlar
Bu veri kamuya açık ve otomatik olarak takip ediliyor. Kolay erişilen bilginin fiyata yansıması hızlı olur.
Ayrıca akademik literatürde insider işlemlerinin tahmin gücü pozitif ama mütevazı. Tek başına strateji kuracak kadar güçlü değil.
Kaynaklar
- An Overview of Insider Trading in Borsa Istanbul, Journal of Research in Economics
- An Investigation of Returns to Insider Transactions: Evidence from the Istanbul Stock Exchange
- Insider Trading Laws and Stock Price Informativeness
- Insider trading laws and price informativeness in emerging stock markets
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.